Halen Mesa Ýnþaat'ýn elinde 200 milyon TL, Aþçýoðlu Ýnþaat'ýn elinde 150 milyon dolar, Aðaoðlu Ýnþat'ýn elinde ise 500 milyon dolarlýk konut stoku bulunuyor. Konut stoku sadece özel sektörde deðil, kamuda da oldukça yüksek. 6 yýlda 274 bin konut satan Toplu Konut Ýdaresi'nin (TOKÝ) elinde 19 bin 307 hazýr konut bulunuyor. TOKÝ, 66 bin konutun da yapýmýna devam ediyor. Sektörde satýþa hazýr konut stokunun yaklaþýk 20 milyar TL'lik bir deðere ulaþtýðý belirtilirken krediyle çalýþan birçok müteahhidin de borcunun 6.5 milyar dolara yaklaþtýðý ifade ediliyor.
Oluþan stoka raðmen sektörün geleceðinden umutlu olan sektör temsilcileri, 2001 krizinde olduðu gibi küresel krizin ardýndan ellerindeki konutlarý hýzla satmayý bekliyor. Çünkü 2001 krizinden sonra da þu anda olduðu gibi durgunluk yaþayan firmalar, krizin ardýndan gelen yoðun taleple stoklarýný hýzla eritmiþ ve ciddi karlar elde etmiþti. Bu nedenle sektör temsilcileri geçici olarak gördükleri bu dönemi hasarsýz atlatabilmek için devletten destek bekliyor.

Konut arzýnda þiþme var
Türkiye Müteahhitler Birliði (TMB) Baþkaný Erdal Eren, sektörde arz-talep dengesi gözetilmeden 2004-2005 yýllarýndaki gibi alým olacaðý varsayýlarak konut yapýldýðýný, böylece konut arzýnda ciddi bir þiþme ve dengesizliðin oluþtuðunu söyledi. Krizin etkisiyle ihtiyaç sahiplerinin gayrimenkule ilgisinin azaldýðýný, bankalarýn da kredi verme imkanlarýnýn daraldýðýný hatýrlatan Eren, þu anda sektörün ne zaman canlanacaðýný öngörmenin mümkün olmadýðýný vurguladý. Eren, 'Bu nedenle Ekonomik Koordinasyon Kurulu toplantýsýnda hükümete, inþaat sektörünün özel sektör eliyle canlandýrýlabilmesinin imkansýz olduðunu anlattýk. Ancak, sektörün canlandýrýlmasýnýn ekonominin canlandýrýlmasý için olmazsa olmaz kural olduðunu, bu nedenle sektörün kamu eliyle canlandýrýlmasý gerektiðini söyledik. Beklemeye devam ediyoruz' dedi.



GÖRÜÞžLER

Müteahhitlerin borcu artýyor
Mesa Mesken Sanayi AÞž Yönetim Kurulu Baþkaný Erhan Boysanoðlu, krizin inþaat sektörünü ciddi þekilde vurduðuna dikkat çekerek sektörde satýlmamýþ konut stokunun yaklaþýk 20 milyar TL'ye, Türk müteahhitlerin borçlarýnýn ise 6.5 milyar dolara ulaþtýðýný söyledi. Boysanoðlu, Mesa olarak ise þu anda 200 milyon TL'lik konut stoklarý bulunduðunu, halen devam eden projelerinin deðerinin ise 800 milyon TL olduðunu söyledi. Piyasanýn yýlýn son çeyreðinde açýlmasýný beklediðini anlatan Boysanoðlu, kendi ellerindeki stoku eritmelerinin ise 2010 bahar aylarýný bulabileceðine iþaret etti. Ýnþaat sektörüne 2003'den sonraki hareketlilikle birlikte birçok yeni oyuncunun katýldýðýný hatýrlatan Boysanoðlu, 'Biz o dönem ileride bir sýkýntýnýn yaþanacaðýný öngörmüþtük. O nedenle saðlam gitmeye çalýþtýk. Þžimdi bir sýkýntý yaþamýyoruz' dedi.


Kriz biter, bu konutlar satýlýr
Aðaoðlu Þžirketler Grubu Yönetim Kurulu Baþkaný Ali Aðaoðlu, halen ellerinde 500 milyon TL deðerinde, yaklaþýk 850 adetlik konut stoku olduðunu kaydetti. Ancak bu dönemde stoku olan firmalarýn piyasalar açýldýðýnda ciddi avantaj elde edeceklerine inandýðýný vurgulayan Aðaoðlu, þunlarý söyledi: 'Türkiye'de mevcut konut stokunu yenilemek için her yýl 1 milyon konut üretilmeli. Krizler mutlaka biter, bu konutlar satýlýr. Krizde üreten sonrasýnda kazanýr. 2001 krizinde 5 projeye birden kazma vurduk. Kriz döneminde üretim maliyetleriniz düþüyor. Piyasa açýldýðý zaman avantaj saðlýyorsunuz. Bu aydan itibaren toplam tutarý 3 milyar dolarý bulan projelere baþlayacaðým. Buradan 5-6 milyar dolarlýk hasýlat bekliyorum. Doðru yerde, doðru proje, doðru fiyat politikasý ve doðru ödeme koþullarý saðlanýrsa talep mutlaka olacaktýr.'


Ödeme problemi olmayan için avantaj
Aþçýoðlu Ýnþaat Yönetim Kurulu Baþkaný Yaþar Aþçýoðlu, ellerinde 150 milyon dolar deðerinde, yaklaþýk 100 adet konut bulunduðunu belirterek þöyle konuþtu: 'Konut stokunun olmasý, ödeme problemi olmayan firmalar için avantaj saðlýyor. Ama hem stokunuz hem de borcunuz varsa sýkýntý yaratýyor. Biz nakit sýkýntýsý yaþamadýðýmýz için bu durumdan avantaj saðlýyoruz. Örneðin bazý projeleri talep olmasýna raðmen bekletiyoruz. Piyasanýn nisan-mayýs aylarý gibi açýlmaya baþlayacaðýný umut ediyorum. Zaten ciddi bir konut açýðý var. Bu hýzla talebe dönüþecektir.'


Sektör dýþýndan gelenler sýkýntýlý
Varyap Genel Müdürü Erdinç Varlýbaþ, konut stoklarýnýn çok fazla olmadýðýný, 100 milyon TL deðerinde 300 tane satýþa hazýr konutlarýnýn bulunduðunu söyledi. Ana iþkolu konut üretmek olan firmalar için stok bulunmasýnýn avantajlý olduðunu dile getiren Varlýbaþ, 'Ancak sektör dýþýndan gelenlerin sýkýntý yaþamasý normal. Yine de bahardan sonra ekonomideki panik havasýnýn ortadan kalkacaðýný düþünüyoruz' dedi. Kriz ortamýna raðmen yeni projelere baþlamaktan çekinmediklerini vurgulayan Varlýbaþ, 'Bu dönemlerde yatýrýmýn maliyet avantajlarý oluyor. Tecrübemize, lokasyona, projemizin özelliklerine güvendiðimiz için Ýstanbul Ataþehir'de yeni bir projeyi hayata geçireceðiz. Toplam 1700 konut, ofis ve otel ünitesinin yer aldýðý projenin yatýrým deðeri 200 milyon dolar. Projeden 1 milyar dolar civarýnda gelir bekliyoruz' diye konuþtu.


Faizler düþerse sektör canlanýr
Canan Yapý Yönetim Kurulu Baþkaný Necati Akyazýcý, 100 dairelik ve 60 milyon TL deðerinde konut stoklarý bulunduðunu söyledi. Ancak güvenilir firmalar için bitmiþ konut stokunun avantaj saðladýðýný anlatan Akyazýcý, 'Mevduat ve kredi faizlerinin aþaðý düþmesiyle birlikte yeniden canlanma yaþanacaktýr. Konut yine en güvenilir yatýrým aracý olmaya devam edecek. Bu dönem yatýrým için de çok uygun. Elinde stoku olan ödeme güçlüðü içindeyse fiyat düþürerek satýþ yapýyor. Nakit sýkýntýsý yoksa bu stoku önümüzdeki dönemde daha yüksek bir kara dönüþtürebilir' dedi.


Stok deðil, portföy geliþtiriyoruz
Dumankaya Ýnþaat Yönetim Kurulu Baþkaný Ali Dumankaya, stoklu çalýþmadýklarý belirterek 'Önemli olan projeyi geliþtirme aþamasýndan sonra ilerleme kaydedene kadar satmak. Bu nedenle stok deðil portföy olarak çalýþýyoruz. 2008'de toplam 255 milyon dolar deðerinde, 1630 daireyi teslim ettik. 2009'da da 300 milyon dolarlýk projeyi hayata geçirmeyi hedefliyoruz. Etap etap çalýþarak, satýþ yaparak ilerliyoruz. Bu nedenle krizde sýkýntý yaþamadýk' dedi. Dumankaya, 'Ne olursa olsun satarýz' gibi bir düþünceyle hareket edilmemesi gerektiðini vurgulayarak, bu krize herkesin hesabýný daha düzgün yapmasýný saðlayacak bir düzeltme hareketi olarak da bakýlmasý gerektiðine iþaret etti.


Proje bitmeden satmaya çalýþýyoruz
Sinpaþ Gayrimenkul Yatýrým Ortaklýðý (GYO) Genel Müdür Yardýmcýsý Seba Gacemer, genellikle stok çalýþmadýklarýný ve bir projeyi daha bitmeden satýþa hazýrladýklarýný söyledi. Gacemer, 'Konut porföyü olarak bakýldýðýnda devam eden projelerimizin yaklaþýk yarýsýný satmýþ bulunuyoruz' dedi. Finansman yapýsýný kendi özsermayeleri ve toplu satýþlarla oluþturmaya çalýþtýklarýnýn altýný çizen Gacemer, satýþlarýn ivme kazandýðý dönemde satýþ ve üretim parelasyonunu saðlamadan talebe cevap vermeye çalýþan firmalarýn ise þu anda sýkýntý yaþadýðýný vurguladý. 2009'un son çeyreðinde konut kredilerinin düþeceðine inandýðýný anlatan Gacemer, 2010'dan itibaren de yeni projelere baþlayacaklarýný söyledi.


Referans