Þžimþek baþkanlýðýnda Pekin'de temaslarda bulunan Türk heyeti, Çanakkale Boðaz geçiþi, Kuzey Marmara ve Ankara-Ýzmir otoyolu, Bursa-Osmaneli hýzlý tren projesi, hýzlý tren garlarý ve yat limanlarýnýn da aralarýnda bulunduðu projeler için Çinli yatýrýmcýlara 'gelin, yap-iþlet-devret yöntemiyle bunlarda yer alýn' teklifinde bulundu. Bakan Þžimþek, 'Türkiye, Çinli yatýrýmcýlar için biçilmiþ kaftan' dedi. Çin Maliye Bakaný Xie Xuan'ýn resmi davetlisi olarak Pekin'i ziyaret etmekte olan Bakan Þžimþek ve beraberindeki Türk heyeti, bu ülkedeki büyük yatýrýmcý kuruluþlar ve fon temsilcileriyle de bir araya geldi.

Bu kapsamdaki ilk görüþme de, 10 gün önce Türkiye'de yatýrým yapma kararý alan Çin'in en büyük 3. otomotiv firmasý olan Dong Feng Motor (DFM) yöneticileri ile gerçekleþtirildi. Ýlk aþamada 250 milyon dolarlýk bir yatýrýmla ülkemizde hafif ticari araç üretecek olan DFM'nin Baþkan Yardýmcýsý Zhang Xingming ile þirket Genel Müdürü Ma Jianchang, Maliye Bakaný Þžimþek'e de yatýrým kararlarýný bildirdi ve Türkiye'deki teþvik sistemi hakkýnda bilgi aldý. Çin'in en büyük, dünyanýn da sayýlý güneþ enerjisi üreticilerinden olan Yingli Solar Energy Ltd CEO Yardýmcýsý Wang Gang da, Türk heyetine Türkiye'de güneþ ve rüzgar enerjisi üretiminde rol almak istediklerini belirtti. Bakan Þžimþek ve diðer yetkililer de, Türkiye'nin enerji ihtiyacýnýn fazla olduðunu ve Türkiye'de büyük bir güneþ enerjisi potansiyeli bulunduðunu anlattý ve þirketin rüzgar enerjisi üretimi ile ortak türbin imalatý gibi konularda kýsa sürede yatýrýma geçebileceðini ifade etti.

Türk heyeti, Çin Yatýrým Þžirketini de ziyaret etti ve Çin'in rezervlerini kýsmen yöneten bu þirkete de, Türkiye'nin gerek yeni teþvik sistemi, gerekse vergi oranlarýyla yatýrým açýsýndan çok cazip bir ülke olduðunu belirtti. Maliye Bakaný Þžimþek de, görüþmeler sýrasýnda ülkelerin geleceðe yatýrým yaptýklarýna dikkat çekerek, 'Türkiye'nin yatýrým anlamýnda çok iyi bir görünümü var. Türkiye, Çinli yatýrýmcýlar için biçilmiþ kaftan. Coðrafi konumu ve AB'ye tam üyelik durumu, Türkiye'nin önemini artýrýyor' deðerlendirmesinde bulundu. Bu arada Çin Yatýrým Þžirketini ziyaret sýrasýnda Çin tarafý, Türk þirketlerinden Çin'e gelip, sunum yapmalarýný beklediklerini vurguladý.

BAKANDAN HUAWEÝ'YE ÝLGÝNÇ TEKLÝF
Türkiye'de yatýrýmý bulunan Huawei Telekomünikasyon Þžirketinin kýdemli Baþkan Yardýmcýsý Qu Wenchu ile yapýlan görüþmeler sýrasýnda da, söz konusu yetkili, Türkiye'yi özellikle Ar-Ge yatýrýmlarýnda bölgesel üs yapacaklarýný bildirdi. Wenchu, yeni dönemde dünyadaki en büyük 2. Ar-Ge Merkezini Türkiye'de kuracaklarýný kaydetti. Bakan Þžimþek de, görüþmenin ardýndan bu tür þirketleri Türkiye'ye çekmenin çok önemli olduðuna iþaret ederek, þu açýklamada bulundu: 'Bu tür yatýrýmlar, Türkiye için büyük kazanç olur. Firma temsilcisine Ýntel gibi firmalarý örnek verdim. Ýntel'in ABD'de yaptýðý gibi, iyi bir üniversiteye gidip, (Bizim müfredatýmýz bu. ÖSS'de mühendislik alanýnda örneðin ilk 100'e giren öðrencileri alýn. Siz onlara katkýda bulunun. Üniversite masraflarýný karþýlayýn. Bunlardan daha sonra Türkiye'de sizler de yararlanýrsýnýz) dedim. Gerek firmalarla, gerek Yatýrým Þžirket yöneticileriyle, gerekse daha sonra bir araya geldiðimiz Çin Ýhracat ve Kredi Sigorta A.Þž. (SINOSURE) ile çok verimli görüþmeler yaptýk. SINOSURE, firmalara kredi ve kaynak saðlamak için kurulmuþ bir devlet kuruluþu. Eskiþehir-Ýstanbul hýzlý tren projesine Çin Eximbank'ý ile birlikte, çok uygun koþullarla 720 milyon dolar kredi verdi. Kendilerine, (bundan sonra daha kapsamlý projeleri desteðinizle yapalým) dedik. Biz, Çin'le yatýrýmlarý da harekete geçirmek istiyoruz. Önümüzdeki yýllarda Çin'den Türkiye'ye çok daha fazla yatýrýmcý gelecek. Ýþbirliði yapýlacak alanlar çok geniþ. Özellikle enerji ve altyapý yatýrýmlarýnda yakýn iþbirliði içinde çalýþmak istiyoruz. Büyük altyapý projelerimize Çin'in katýlmasýndan memnuniyet duyarýz. Türkiye, Avrupa'nýn 6. büyük ekonomisi. Yapýsal reformlarý uygulamaya koyduk, Avrupa ile arayý kapatýyoruz. Türkiye, Çin'li yatýrýmcýlar için çok cazip bir ülke.'

'ÇÝN'DEN ÖОRENECEОÝMÝZ ÇOK ÞžEY VAR'
Heyette yer alan Türk-Çin Ýþ Konseyi Baþkaný, iþadamý Hüsnü Özyeðin de Çin'e ilk kez 1984'te geldiðini ve halen Þžanghay'da 160 bin metre kare alan üzerinde bir alýþveriþ merkezi inþa ettiklerini anlattý. Þžu sýralarda Türkiye'ye en çok ticaret heyetinin Çin'den geldiðini belirten Özyeðin, þöyle konuþtu: 'Bu ülkeden öðreneceðimiz çok þey var. Sadece ticareti artýrmak deðil olay, öðreneceðimiz þeyler var. Bu ülkede bir yere yatýrým için gidiyoruz, belediye yetkilileri bizi otoyol giþesine gelmeden karþýlýyor. Birçok ülke ile iþ yapýyorum ama Çinliler kadar iþini ciddiye alan ve söylediklerinin arkasýnda duran baþkasýný görmedim. Bu ülkede çok iþ yapýlýr. Çin Ýþ Konseyini bölgesel hale dönüþtürüyoruz. Deðiþik eyaletler için ayrý baþkanlýklar oluþturacaðýz. Çin, dünyaya bedel bir ülke. Burada atýlan her adým çok önemli bir yatýrým. Türkiye, Çin'le iliþkilerini geliþtirirse baþka, geliþtirmezse baþka hýzla büyüyecek.

Avrupa insaný yorulmuþ durumda. Türkiye belki normal yüzde 4-4,5 büyüyecek. Ama Çin'le birlikte yüzde 6-6,5 büyüyecek. Çinle ilgili bir ülke stratejisi belirlemeliyiz. Önümüzdeki dönemlerde Çinlilerle hangi alanlarda ortak iþlere gireceðiz? Enerji çok önemli bir alan. Sadece türbin almak, rüzgar enerjisi üreten parçalarý onlarla Türkiye'de imal etmek deðil iþ. Rüzgar enerjisinde Avrupa'da Ýskoçya'dan sonra 2. ülkeyiz. Büyük potansiyel var. Çinlilerle ortak üretim yapmalýyýz. Çin, Brezilya gibi ülkelerle sýký iþbirliðine girelim. Türkiye ile Çin, birbirinin risklerini almalý. Türkiye, Çin'in lojistik merkezi olabilir. Ege'de bir yerde ya da Akdeniz'de Ýskenderun civarý olabilir, büyük bir lojistik merkezi yapabiliriz. Bu Türkiye'ye büyük prestij saðlar. Çin, Türkiye'de serbest bölge de kurabilir. Ýthalat-Ýhracat dengesi ancak Çinlilerin Türkiye'de büyük yatýrýmlara girmesiyle ve buradan baþka ülkelere ihracat yapmasýyla saðlayabilir. Türkiye'de mutlaka bir Çin bankasý kurulmalý. Ýlla ortak banka almak zorunda deðiller.'

BÜYÜK PROJELER ÝÇÝN YAP-ÝÞžLET-DEVRET TEKLÝFÝ
Türk Heyetinde Ulaþtýrma Bakanlýðýný temsil eden Devlet Demiryollarý Genel Müdürü Süleyman Karaman da, Çinli yatýrýmcýlara hazýrladýklarý yatýrým dosyasýndaki bilgileri aktardý. Önümüzdeki dönemde yap-iþlet-devret yöntemiyle çok sayýda büyük altyapý projesinin hayata geçirileceðini kaydeden Karaman, Eskiþehir-Ýstanbul hýzlý tren projesinden sonra Çinli yatýrýmcýlarýn diðer büyük projelerde de yer almasýný beklediklerini söyledi. Karaman, 'Çinli yatýrýmcýlar, ilk aþamada yap-iþlet-devret yöntemine temkinli. Bu konuda bilgi istiyorlar. Ama biz, hýzlý tren projesinde yer alan firma dahil, bütün yatýrýmcýlara bu projelerimiz hakkýnda bilgi veriyoruz, vermeye devam edeceðiz. Son yýllarda çok sayýda Çinli firma, yurt dýþýnda büyük alt yapý yatýrýmlarýný üstlendi. Önümüzdeki dönem, bizde de bu tür yatýrýmlarda Çinli firmalarý göreceðimizi sanýyoruz' dedi. Ulaþtýrma Bakanlýðýnýn yap-iþlet-devret yöntemiyle gerçekleþtireceði ve Çinli altyapý firmalarýyla Çin Yatýrým Þžirketine de 'Bu projelerde yer alýn' çaðrýsý yapýlan projeler þöyle: Karayolu sektörü potansiyel yap-iþlet-devretprojeleri:

-Kuzey Marmara Otoyolu (Boðaz geçiþi dahil)
-Tekirdað-Çanakkale
-Ýzmir Otoyolu (Çanakkale Boðaz Geçiþi Köprüsü dahil)
-Ankara-Ýzmir Otoyolu
-Afyon-Antalya Otoyolu
-Sivrihisar-Bursa Otoyolu
-Ankara-Kýrýkkale-Delice Otoyolu
Demiryolu sektörü potansiyel yap-iþlet-devret projeleri:
-Bursa-Osmaneli Hýzlý Tren Projesi
-Burdur-Antalya Demiryolu Projesi
-Ankara Hýzlý Tren Garý-Eskiþehir Hýzlý Tren Garý
-Ýstanbul Hýzlý Tren Garý
-Ýzmir Hýzlý Tren Garý
-Konya Hýzlý Tren Garý
-Ýstanbul Lojistik Köyü (Ispartakule)
-Kocaeli Lojistik Köyü (Köseköy)
-Baþkentray Projesi (Banliyö tren)
Denizyolu sektörü potansiyel yap-iþlet-devret projeleri:
-Karaburun, Kumkumu, Yenifoça, Trabzon, Muðla-Ören, Silivri ve Avþa Adasý Türkeli Yat Limanlarý

YENÝ YATIRIMCILAR GELÝYOR
Öte yandan DFM'den sonra yeni Çinli firmalar da Türkiye'de yatýrýma hazýrlanýyor. Türkiye Yatýrým Destek ve Tanýtým Ajansý Baþkaný Alparslan Korkmaz, Çin'de 3 yýldýr devam eden çalýþmalarýn artýk meyvelerini vermeye baþladýðýný belirttti. Otoyol ve tren yollarý ile enerji sektörü baþta olmak üzere çeþitli sektörlerde artýk çok daha fazla Çin'li yatýrýmcýyý göreceðimizi ifade eden Korkmaz, Türkiye'de yatýrým kararý alan ya da almak üzere olan kuruluþlarla ilgili þu bilgileri verdi:

-Huawei: Teknoloji þirketi. Yatýrýmlarýný büyütüyor.

-Dong Feng Motor Corporation (DFM): Yatýrým kararýný açýkladý. 250 milyon dolarlýk yatýrýmla ilk aþamada bine yakýn kiþiye istihdam saðlayacak. Türkiye'de hafif ticari araç üretecek. Yer belirleme çalýþmalarý devam ediyor. Türkiye üzerinden Avrupa ve Ortadoðu pazarýna girmeyi düþünüyorlar.

-China Light Resources: Madencilik þirketi. Orta Anadolu'da incelemelerde bulundular. Yatýrým aþamasýndalar.

-Ying Li Solar: Yenilenebilir enerji. Firma ile yatýrým konularýnda üst düzey görüþmeler devam ediyor.

-Gnertec: Altyapý yatýrýmlarý. Türkiye'de pek çok projede yeraldý. Yeni dönemde çok daha büyük projelere girmek istiyorlar.

-China Communication and Construction Company (CCCC): Altyapý yatýrýmcýsý. Çeþitli projelerle ilgileniyor. Türkiye'de yapacaklarý yatýrým konularýnda üst düzey görüþmeler devam ediyor.'

ILUSU BARAJI
Bu arada Türkiye, Ilusu Barajý için de Çin'de kredi desteði arýyor. Hazine yetkililerinden edinilen bilgiye göre, Batýlýlarýn kredi desteðini çekmesinin ardýndan ilgili konsorsiyum yurt içinde ticari bankalardan 750 milyon dolarlýk kredi saðladý. Geri kalan 350 ile 450 milyon dolar arasýndaki kredi için de Çin ve diðer bazý ülkelerin kuruluþlarýyla görüþmeler yapýlýyor.
AA