Güriþ Ýnþaat Yönetim Kurulu Baþkaný Niyazi Erdoðan, yurt dýþýnda hizmet veren müteahhitlerin teminat mektubu
sorunu nedeniyle bunu istemeyen ülkelere yönelmek zorunda kaldýklarýný belirterek, 'Yani daha riskli mayýn tarlalarýna gidiþler baþladý. Afrika, Afganistan gibi riskli bölgelere gidiliyor. Bunlar (yanlýþ) falan demiyorum,
þartlarýn getirdiði durumlar bunlar' dedi.

A.A muhabirinin, müteahhitlik sektörünün sorunlarýna iliþkin sorularýný yanýtlayan Ziraat Bankasýnýn eski genel müdürlerinden olan Güriþ Ýnþaat Yönetim Kurulu Baþkaný Niyazi Erdoðan, Türk müteahhitlik sektörünün sorunlarýný, müteahhitliðin tanýmý olmamasý, teminat mektubu sýkýntýsý ve iþçilik maliyetlerinin yüksekliði olmak üzere 3 ana baþlýk altýnda sýraladý.

Ýlk olarak Türkiye'de müteahhitliðin tarifinin net olmadýðýný anlatan Erdoðan, 'Ýspanya'da þu anda 6 tane taahhüt grubu var. Bizde ise sýrf Müteahhitler Birliðine kayýtlý 150 dolayýnda müteahhit var' diye konuþtu. Özellikle alt yapý yatýrýmlarýnýn yoðunlaþtýðý 80'li yýllarda çok sayýda taahhüt þirketinin ortaya çýktýðýný hatýrlatan Erdoðan, genellikle bunlarýn karlý iþler olduðunu, dolayýsýyla taahhüt firmalarýnýn bir anda büyüdüðünü ve kazandýklarýný deðiþik sektörlere yatýrdýðýný anlattý.

-'SEKTÖR, 1980'LERDE LALE DEVRÝNÝ YAÞžADI'-
Sektörün 1980'lerde böyle bir 'lale devri' geçirdiðini anlatan Niyazi Erdoðan, 1990'lara gelindiðinde ise devletin fonlama sýkýntýsý çekmesi ve önceliklerin deðiþmesi nedeniyle iç piyasanýn daraldýðýný söyledi. Bu dönemde Türk müteahhitlerin ülkedeki etkinlikler azalýrken yurt dýþýna açýlmaya baþladýklarýný hatýrlatan Erdoðan, þöyle devam etti:

'Hatta çok riskli bölgelere gittiler, Orta Asya, Arabistan ve Libya gibi. O deneyimlerden bazý þeyler de çýktý ortaya. Türkiye'de iþini yürüten müteahhitler, uluslararasý deneyimsizliklerinden çok paralar kaybetti. Türkiye
zaman da kaybetti. Hatta bazý alacaklar devlet sorunu haline geldi. O kalýntýlar halen duruyor.'

DIÞžARIDA KENDÝ ARASINDA REKABET: STRATEJÝK HATA
Bunun yanýnda Türkiye'de önemli kabiliyete sahip, saygýn firmalarýn ortaya çýktýðýný ifade eden Erdoðan, þöyle konuþtu: 'Sonuç olarak performans ve finansal yapýlarýyla deðerli firmalar kazandýk ama sektöre bu kadar firma girince yurt içi ve dýþýnda birbirimizi boðmaya baþladýk. Yani iþ alma yarýþý baþlayýnca oluþan fiyatlar çok düþmeye baþladý. Ýlk giden firmalar çok kazandý. 3-5 ortaklý firmalar sonradan ayrýldý, her biri bir firma kurdu ve birbiri ile rekabete baþladýlar. Yani stratejik hatalar yaptýlar.'

TEMÝNAT MEKTUBU SORUNU ÇÖZÜLEMÝYOR
Bu kötü deneyimlerden kalan ve halen atlatýlamayan bir sýkýntýnýn ise teminat mektubu sorunu olduðunu vurgulayan Erdoðan, yabancý ülkelerin genellikle, Türk bankalarýnýn teminat mektubunu kabul etmediðini kaydetti. Türk firmalarýnýn ilk yurt dýþýna açýlmalarýndan itibaren bazý teminat mektuplarýnýn ödenmemesi nedeniyle dýþarýdaki iþverenlerde bir güvensizlik oluþtuðunun altýný çizen Erdoðan, þöyle devam etti:

'Onlar da yoðurdu üfleyerek yiyor. Dolayýsýyla zaten bu krizlerden sonra verilen teminata belli oranda risk primi oraný uygulandýðý için sermaye oranlarýný tutturma sýkýntýlarý ortaya çýktý. Dolayýsýyla Türk firmalar her projeye mektup verememe durumundalar.'

TÜRK FÝRMALARI NEDEN RÝSKLÝ BÖLGELERDE?
Büyük firmalar yurt dýþýnda firmalar kurarak yabancý bankalardan aldýklarý teminat mektuplarý ile iþlerini gördüðünü anlatan Niyazi Erdoðan, 'Ama kaç tanesi sahip bu imkana, sayýlarý 10'u geçmez. Peki diðerleri ne oldu? Bunlarýn iþ yapma zorunluðu var, sabit giderleri var. O zaman bu þartlarý istemeyen ülkelere yani daha riskli mayýn tarlalarýna gidiþler baþladý. Afrika, Afganistan gibi riskli bölgelere gidilmeye baþlandý. Bunlar (yanlýþ) felan
demiyorum, þartlarýn getirdiði durumlar bunlar' diye konuþtu.

Türkiye'den yurt dýþýna götürdükleri bir iþçinin maliyetinin bin 500-2 bin dolar olduðunu, oysa yerel iþçi kullandýklarýnda bu maliyetin 150-200 dolara indiðini anlatan Güriþ Ýnþaat Yönetim Kurulu Baþkaný, dolayýsýyla Türk firmalarýn çoðu zaman kilit personel dýþýnda yerel iþçi çalýþtýrdýklarýný anlattý.

Yine de Türk insanýnýn çalýþmasý için ellerinden gelen gayreti gösterdiklerini söyleyen Erdoðan, 'Primler ve giydirilmiþ ücretler indirilmedikçe bu çözülmez. Yýllardýr bu sorun devam ediyor' diye konuþtu.

-BÝRLEÞžMELERÝN ÖNÜNDEKÝ ENGEL: 'KÜÇÜK OLSUN BENÝM OLSUN'-
Sektördeki birleþmelere iliþkin bir soru üzerine de Erdoðan, Türk firmalarýn yapýsýnda 'Küçük olsun benim olsun' anlayýþý bulunduðunu, bunun da birleþmenin önündeki en büyük engel olduðunu kaydetti. Erdoðan, 'Sektörde birleþmeleri masanýn iki tarafýnda bulunmuþ insan olarak çok mümkün görmüyorum. Keþke olsa, arzum birleþmede... Her firma eskiden þahýs firmasýydý, þu anda profesyonel kaynaklardan yararlanma ve kurumsallaþma aþamasýna geldi' dedi.

GÜRÝÞž ÝNÞžAAT
Güriþ Ýnþaat'ýn halen Bursa Çevre yolunu yaptýðýný, Karadeniz'de yol yapýmý çalýþmalarý bulunduðunu anlatan Erdoðan, firmanýn, su arýtma, altyapý, baraj ve santral iþlerinde çok ciddi birikimi bulunduðunu vurguladý. Grup olarak enerji sektörüne de girdiklerini ve biri rüzgar diðeri jeotermal olmak üzere iki enerji santralý iþlettiklerini anlatan Erdoðan, '80 megavata yakýn kapasitemiz var. Ýskenderun'da bir rüzgar, Doðu Karadeniz'de de
bir hidroelektrik santralý projesi üzerinde çalýþýyoruz' dedi.

Firma olarak 7 bine yakýn doðrudan istihdam saðladýklarýný, taþeronlarla bu sayýnýn 10 bini bulduðunu açýklayan Erdoðan, 'Devam eden iþlerimizin toplamý 2 milyar dolar civarýnda, en büyük iþlerimiz Libya'da ' diye konuþtu.

Þžirketin bilanço büyüklüðünün ise 3 milyar dolara yakýn olduðunu ifade eden Erdoðan, 'Seçerek, bilerek projelere giriyoruz, karar süreçlerimizde biraz tutucuyuz. Riskli bölgeler girmiyoruz' dedi.

'HER ÇALININ ARDINDA TÜRK GÝRÝÞžÝMCÝ VAR'
Hiçbir krizin kalýcý olmadýðýný hatýrlatan Erdoðan, 'Ama bu ne kadar tahrip eder, o önemli. Onu onarmak için güç para ve emek harcýyorsunuz. Keþke baþtan düþünülse. Biz yýkýldýktan sonra devletin kapýsýna gidiyoruz. Devlet
kredileri verirken siyasi mülahazalardan uzak kredi mantýðý içinde vermesi gerekir' dedi.

'Büyümek zorundayýz ama bunu güvenilirliðimiz yitirmeden yapmalýyýz' diyen Erdoðan, 'Güriþ, bugüne kadar bir tek iþini býrakmamýþ, zarar etmiþ ama zamanýnda teslim etmiþtir. Kriz döneminde bile yabancýlardan para bulabilmiþsek bize güveniyorlar' þeklinde konuþtu.

Türkiye'de 'çok saygýn, aklý baþýnda, dünya çapýnda' firmalar bulunduðunu hatýrlatan Erdoðan, 'Sibirya'da, Sahalin Adasý'nda, Avrupa'da her yerde Türk firmalarý var. Ciddi uluslararasý iþ yapma birikimi oluþtu, bu çok
önemli. Bankalarla ayný masada oturacak, binlerce sayfa sendikasyon için teklif hazýrlayabilecek birikim var' diye konuþtu.

Uluslararasý firma olmanýn farklý bir þey olduðunu kaydeden Erdoðan, 'Türk firmalarý bu arenada takýr takýr savaþýyorlar. Türklerde müthiþ bir giriþimci ruhu var. Her çalýnýn arkasýnda kýzýlderili gibi bir Türk giriþimcisi
var' dedi.
AA