Toplam 12 bin 693 istasyonun yer aldýðý sektörde, 2 bine yakýn istasyon satýlýða çýktý. Satýþlarýn bazýlarý sessiz sedasýz yapýlýrken, bazý istasyonlar için ise aracý kurumlar ve internet siteleri üzerinden alýcý aranýyor. Satýlýk fiyatlarý ise istasyonun bulunduðu þehre, konumuna ve pompa sayýsýna göre 300 bin TL'den baþlayýp 45 milyon dolara kadar çýkabiliyor.

  Satýlýk istasyon sayýsýndaki artýþta etkili olan üç temel sebep var. Bunlardan birincisi: artan vergiler nedeniyle gerileyen karlar. Bir dönem yüzde 9 karla çalýþan istasyonlar, þu anda yüzde 4,5 ile çalýþmak durumunda. Ayrýca bu yüzde 4,5 üzerinden de bir takým kesintiler söz konusu. Yüzde 4,5'in yüzde 1,5'inin kredi kartý komisyonu için bankalara, yüzde l'inin daðýtým þirketlerinin uyguladýðý müþteri sadakat kartlarýna, yüzde 2'sinin de promosyona gittiði ifade ediliyor. Bir ba-yiinin kar edebilmesi için günlük ortalama 20 bin litre akaryakýt satmasý gerektiði belirtilirken, þuanda bu ortalama 3 bin litre seviyesinde. Beþ büyük daðýtým þirketinin bayilerinin bile günlük ortalama 7-8 bin litre akaryakýt satabildikleri kaydediliyor.

Brüt kar yüzde 5'in altýnda

  Bayilerin artýk zarar yazmaya baþladýðýný anlatan Türkiye Akaryakýt Bayileri Petrol ve Gaz Þžirketleri Ýþveren Sendikasý (TABGÝS) Baþkaný Atýf Ketenci, 'Türkiye'de akaryakýt istasyonlarý, günde ortalama 3 bin litre akaryakýt satýyor. Bu satýþ miktarýyla iþletmeleri döndürmek ve sektörü yaþatmak çok zor' dedi. Ketenci, alýcý bekleyen istasyonlar için belirlenen fiyatýn gerçek deðerinin yarýsý olduðunu, ancak petrol fiyatlarýnýn 130-140 dolara çýkmasý durumunda bu rakamlarýn dahi aranacaðýný ifade etti. Petrol Ürünleri Ýþverenleri Sendikasý (PÜÝS) Baþkaný Muhsin Alkan ise, brüt karlarýnýn yüzde 5'in altýna düþtüðünü söyledi. Ýstasyon sahiple-

rinin kar edemedikleri için istasyonlarýný satmak istediklerini aktaran Alkan, '1 litre benzin satacaðýz, yüzde 80'i devletin vergisi' dedi. Benzin istasyonlarýndaki satýþ furyasý, bu alanda yeni bir iþkolunun doðmasýna yol açtý. Bazý danýþmanlýk ve gayrimenkul þirketleri; sadece istasyon satýþlarýna aracýlýk ediyor, kiralýk istasyon temin ediyor ve istasyona uygun arsa temin ediyor.

Aracýlar istasyonlara alýcý arýyor

  A Plus Danýþmanlýk þirketinin sahibi Mehmet Çeliker, istasyon satýþlarýnda aracýlýk yapan bir isim. 20 yýldan bu yana akaryakýt sektöründe olduðunu söyleyen Çeliker, 2006'dan bu yana da danýþmanlýk hizmeti verdiðini belirtti. Çeliker, ellerinde satýlmayý bekleyen 140 istasyon olduðunu bildirdi. Çeliker, 2009'da 3 istasyonun satýþýna aracýlýk ettiklerini kaydetti. Akaryakýt istasyonlan-nýn satýlýk ve kiralýk ilanlarýnýn bulunduðu www.benzinlikler.com'un sahibi Kemal Güven de yýllarca bu iþin içinde olan yatýnmcýlann sektörden çýkmak istediðini belirtti. Güven, portföyünde satýlýk 60 istasyon olduðunu açýkladý.

  Akaryakýt satýþýný dede mesleði olarak sürdürdüklerini söyleyen Reha Demirel, bundan 1.5 yýl önce Giresun Bulancak'ta kurduklarý istasyonu 31 Aralýk'ta 2 milyon 750 bin TL'ye satýþa çýkardýklarýný bildirdi. Demirel, 'Dede mesleðimiz ama, imkanýmýz olsa komple çýkmayý düþünüyoruz. Biz bu istasyonu kamyon ve otobüslere akaryakýt satmak için kurduk ama kýsa bir süre sonra 50 metre ilerimizde ucuz akaryakýt satan bir yer kuruldu. Devlet 'kimin sermayesi varsa o ayakta kalsýn' diyor; bizim de sermayemiz buraya kadarmýþ' dedi.

      ÝNTÝFA HAKKI ARTIK 5 YILLA SINIRI

  Bayi ile daðýtýcý firma arasýnda ya| lan ve Mntifa' sözleþmesi olarak anýl, sözleþme süresi, Rekabet Kurulu'nun Mart 2009 tarihli kararý uyarýnca 5 y lýk süre ile sýnýrlandýrýldý. Önceleri 2: 30 yýla kadar uzatýlabilen intifa sözle melerinde daðýtýcý firmalar yüksek bý deUer karþýlýðýnda bayi transferleri y; pabiliyordu. Ancak sürenin 5 yýl ile s nýrlandýrmasý sonrasý daðýtým firmalaý tarafýndan bayilere ödenen para mikta rýnda ciddi bir düþüþ yaþandý. Rekabe Kurulu'nun söz konusu kararýný Danýþ tay'a taþýyan bayiler davanýn görüleceð mart-nisan ayýný beklemeye baþladý.

    KRÝZ TÜKETÝMÝ YÜZDE 7,4 DÜÞžÜRDÜ

  Benzin istasyonlarýnýn satýþa çýkarýlmasýnda gerekçe olarak gösterilen akaryakýt satýþlarýndaki düþüþü, rakamlar da doðruluyor. Petrol Sanayicileri Derneði (PETDER) verilerine göre 2009 yýlý ocak-eylül döneminde toplam akaryakýt (benzin, motorin, gazyaðý, kalorifer yakýtý ve fuel oil) tüketimi, 2008'in ayný dönemine göre yüzde 7,4 azalarak yaklaþýk 13.4 milyon metreküp oldu. Yine ayný dönemde toplam motorin tüketimi 2008 yýlýnýn ayný dönemine göre yüzde 5,3 azalarak yaklaþýk 11.9 milyon metreküp olarak gerçekleþti. Benzin tüketimine bakýldýðýnda ise 2009 yýlý ocak-eylül döneminde yüzde 2,5 azaldý.

      RAKAMLARLA AKARYAKIT SEKTÖRÜ

Toplam akaryakýt istasyonu sayýsý 12.693.
Toplam istihdam 250 bin dolayýnda
Ýstasyonlarda ortalama akaryakýt satýþ miktarý 3 bin litre.
Litre baþý karlýlýk oraný brüt yüzde 4.5
Ortalama istasyon kurma maliyeti 500 bin dolar,
25-30 yýlý bulan intifa (kullanma) hakký Rekabet Kurulu kararý sonrasý 5 yýla indirildi.
Dinçer Gökçe/Referans