İnÅ?aat sektörü, 2004 yılında iyileÅ?me yoluna giren ekonomi ile birlikte büyüme sinyalleri vermeye baÅ?ladı. Yeni konut projeleri ve ihtiyaç sahiplerinin arayıÅ?larının hızlanması, özellikle gayrimenkul sektöründe belirgin bir canlılık yarattı. Tabii bu süreç içinde enflasyonun düÅ?üÅ? trendinin artarak devam etmesi, buna paralel faizlerin aÅ?aÄ?ıya yönelmesi, finans kuruluÅ?larının otomotivden sonra ikinci büyük kredi pazarı olarak konut kredilerine yönelmesi de bu talebin artmasını tetikleyen faktörler oldu. Sonuçta ekonominin iki haneli büyüdüÄ?ü bir sektör oldu.

Ã?zellikle 2005 yılı gayrimenkul sektörünün zirve yaptıÄ?ı bir yıl olarak hafızalara kazındı. 2006 yılında ise gayrimenkul piyasasının yönü, mayıs ayında Amerikan Merkez Bankası'nın (FED) faiz artırımı kararı almasıyla Å?ekillendi. Bir çok sektör, bundan nasibini alırken, en büyük yaptıÄ?ı darbeyi yiyen gayrimenkul oldu.

2007 yılı gayrimenkul için iyi baÅ?lamadı. 2007'de çıkan Mortgage Yasası, gayrimenkul sektörü açısından açısından tam bir hayal kırıklıÄ?ı yarattı.   Buna neden olarak ise altyapısı hazırlanmadan çıkarılan bu yasanın, sektörün yarasına merhem olacak özellikler taÅ?ımaması gösteriliyor. 2008 yılında ise ABD'deki mortgage krizi ile baÅ?layan küresel dalgalanmadan Türk  ekonomisi de olumsuz yönde etkilendi. Bu durum, yeni konut satıÅ?larına da yansıdı. Yeni ev satıÅ?larına da yansıdı. 2008'de yüzde 28 oranında düÅ?üÅ? gösterdi.

SatıÅ?lar düÅ?tü
2009 yılının birinci ve ikinci çeyreÄ?i, konut sektörü açısından pek de olumsuz geçmedi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÃ?İK) verilerine göre yılın ilk çeyreÄ?indeki konut satıÅ?ları 2008 yılının son çeyreÄ?ine göre yüzde 17.4'lük bir artıÅ?la 108 bin 861 adede çıktı. Sektör, satıÅ? konusundaki en büyük artıÅ?ı 2009'un ikinci çeyreÄ?inde gerçekleÅ?tirdi. Yılın ikinci çeyreÄ?indeki konut satıÅ? adedi, bir önceki çeyreÄ?e göre yüzde 78 oranında artarak 194 bin 743 adede ulaÅ?tı. Ne var ki konut satıÅ?ları, 2009'un son çeyreÄ?inde hız kesti. Bu dönemdeki konut satıÅ? rakamı, bir önceki çeyreÄ?e göre yüzde 42.5 oranında gerileyerek 111 bin 913 adede düÅ?tü.

2009'un son aylarında konut kredisinde bir yıl öncesine kadar hayal bile edilemeyecek geliÅ?meler yaÅ?andı. Türkiye tarihinde ilk kez konut kredisi faizi, 10 yıllık vadede aylık yüzde 0.95'e düÅ?tü. Faizlerdeki bu düÅ?üÅ?, aynı Å?ekilde kredi kullanımına, kart piyasasına yansımadı.

Fiyatlar artacak
Şimdilerde ev alma hayalini 2010 yılına erteleyenler, konut fiyatlarının bundan sonra ne tür bir seyir izleyeceÄ?ini merak ediyor. Bu konuda görüÅ?üne baÅ?vurduÄ?umuz gayrimenkul sektörün önde gelen isimleri, önümüzdeki dönemde konut fiyatlarında bir artıÅ? olacaÄ?ı görüÅ?ünde birleÅ?iyor. Markalı konut üreticilerinin bazıları, 2010'un ilk yarısından itibaren konut fiyatlarında kademeli olarak yüzde 30-40'lara varan oranlarda bir artıÅ? olacaÄ?ı yönünde öngörüde bulunuyor. Yetkililer, buna gerekçe olarak özellikle arsa maliyetlerindeki aÅ?ırı artıÅ?ın konut fiyatları üzerinde yaratacaÄ?ı zam baskısını gösteriyor.

Talep canlanacak
Türkiye gayrimenkul sektöründe önemli bir yere sahip Gayrimenkul Yatırım OrtaklıÄ?ı DerneÄ?i (GYODER), 2009'da daralan ekonominin, 2010'da yeniden büyümeye baÅ?layacaÄ?ını, ancak büyüme eÄ?iliminin 2001 krizinden sonra yakalanan hızın (yıllık ortalama yüzde 6) altında olacaÄ?ını öngörüyor. GYODER'e göre 2010-2014 dönemi yıllık ortalama büyüme oranı, tahmini yüzde 4 civarında olacak.

GYODER Yönetim Kurulu BaÅ?kanı Turgay Tanes, 2010 yılının dünyada ve Türkiye'de gayrimenkul piyasaları için normale dönme çabalarıyla geçeceÄ?i yönünde bir deÄ?erlendirmede bulunarak "2010 yılında Türkiye gayrimenkul piyasasında sınırlı bir talep artıÅ?ı, yatırımlarda ve arzda nispi bir yükseliÅ?, stoklarda bir miktar azalıÅ?, fiyatlarda da bir miktar hareketlenme bekliyoruz" diyor.

Faizlerin düÅ?mesi ve ekonomik faaliyetlerin bir miktar canlanması ile birlikte 2010 yılında bir toparlanma döneminin baÅ?layacaÄ?ını belirten Tanes, "Büyüme oranlarımız 2009 yılında ciddi bir biçimde daralmıÅ?tır. 2010'da ise yeni bir orta vadeli döneme gireceÄ?iz. Ancak bu dönem sınırlı bir büyüme dönemidir. 2002-2008 dönemine göre daha düÅ?ük oranlarda büyümeye baÅ?layacaÄ?ız. Gerçek dengelerse ancak 2012'de kurulabilecektir" diyor.

İnanlar İnÅ?aat Yönetim kurulu BaÅ?kanı Serdar İnan
Global iyileÅ?me, ülkemizdeki talep fazlası konut stokunun azalma dönemi, hep 2010 Mayıs ayını gösteriyor. 2010, gayrimenkulün yukarı trende tırmanmaya baÅ?ladıÄ?ı yıl olacak. Fiyatlar eski seviyesinin üstüne 2012 yılına kadar çıkacak.

Şehir merkezinde yapılan projelere talebin artması ve fiyatların yükselmeye baÅ?lamasını iyiye gidiÅ?in göstergesi olarak görüyorum. 2012'de fiyatların en yüksek noktaya varacaÄ?ını ve 2015 yılında yine daralma yaÅ?anacaÄ?ını düÅ?ünüyorum."

Garanti Mortgage Genel Müdürü Cemal Onaran
Sektör 2009 yılında yüzde 15 büyüme gösterdi. 2009'un baÅ?ında kullandırılan 'mortgage kredi miktarı 37 milyar liraydı. 2009 sonunda ise bu oran 42.5 milyar liraya ulaÅ?tı. Dönemsel bir analiz yapmak gerekirse, 2009'un ilk 6 ayı çok yavaÅ?, ikinci altı ayı ise kredi faizlerinin düÅ?mesi ile birlikte hızlı geçti. Yılın son çeyreÄ?inde ise her ay 1 milyar liraya yakın kredi kullanımı gerçekleÅ?ti. 2009'un son aylarında yakalana bu trendin 2010 yılında da devam edeceÄ?ini tahmin ediyoruz. Bununla birlikte 2010 sonunda kullandırılan mortgage kredilerinin miktarının 50 milyar lira seviyesine geleceÄ?ini öngörüyoruz.

Mortgage kredilerine büyükÅ?ehirler dıÅ?ında Anadolu'dan da yoÄ?un bir talep var. Faizleri düÅ?mesi ile birlikte orta ve ortanın altı seviyesinde gelire sahip tüketicilerin ev almaları kolaylaÅ?tı. 2010 yılında inÅ?aat sektörünün büyüyeceÄ?ine inanıyoruz. 2010'da Türkiye ekonomisi eÄ?er yüzde 3.5'ler seviyesinde büyürse; inÅ?aatta yüzde 6 oranında büyüme gösterebilir."

22 müteahhit 1 milyon konut üretti
Türkiye'nin önde gelen 22 müteahhidi bugüne kadar 1 milyonun üzerinde konut üretti. Yapımı devam eden konutların sayısı ise 170 bini geçiyor. Krize raÄ?men birbiri ardına yeni konut projelerini hayata geçiren büyük inÅ?aat Å?irketlerine her yıl yenileri ekleniyor. 40-50 yılı geride bırakan Soyak, Mesa, Tepe, Nurol gibi sektörün köklü Å?irketleri ise aÄ?ırlıÄ?ı yurt dıÅ?ındaki projelere veriyor. AÄ?aoÄ?lu, Teknik Yapı, Varyap, TaÅ? Yapı, Ant Yapı ve KiptaÅ?'ın aralarında bulunduÄ?u yeni dönemin parlayan yıldızları ise yurt içinde ürettikleri binlerce konutla, bu Å?irketleri izliyor. Hatta KiptaÅ?, bugüne kadar ürettiÄ?i 52 bin konutla sektörün büyüklerini yakalamıÅ? durumda. Bununla birlikte 2009 yılında konut üreticileri, satıÅ?a çıkardıkları yaklaÅ?ık 23 bin konutun 16 binini satmayı baÅ?ardılar.
Ekonomist