Türkiye'nin en büyük gruplarından Zorlu Holding'in Yönetim Kurulu BaÅ?kanı Ahmet Zorlu, dinamik bir grup olarak global krizin geldiÄ?ini 2007 yılı ortalarında gördüklerini söylüyor. 2009'un ilk üç ayı için â??Gerçek bir kabustu, bir tufandı, virüs gibi her yere yayıldı krizâ? ifadesini kullanan Zorlu, 2009'un ikinci yarısında hızlı koÅ?arak açıÄ?ı kapattıklarını, yılı küçülmeden kapattıklarını anlatıyor. â??Ama büyüme hedeflerini tutturamadık. Mevcutu korumak bize yetmez, ülkemize yetmezâ? diyor. DertlendiÄ?i memleket mevzularnı anlatırken hüzünlenen, 27 ay davası süren Karayolları arazisi üzerindeki projesini anlatırken bir çocuk gibi sevinç gösteren Ahmet Zorlu ile, Å?irketlerinin bugününü ve gelecek planlarını konuÅ?tuk.
Kriz geçirmez sektör yok
* Sıkıntılı bir yıl geride kaldı. Size yansımaları nasıldı?
- 2009 kolay bir yıl olmadı. Biz grup olarak büyümedik de küçülmedik de. Vestel'de aynı seviyede kaldık. Enerjide nispeten büyüdük. Yeni yatırımlar devam etti. Tekstil tarafında ciroda yüzde 15 küçülme oldu ama üretimimiz deÄ?iÅ?medi.
* En çok hangi alanda kriz hissedildi?
- Krizden sıkıntı çekmeyen sektör yok. İnsanlar Å?aÅ?kınlıÄ?a düÅ?tü, satın almayı bıraktı. Elindekilere yöneldi. Firmalar ise stoklarındaki malı çıkartmaya çalıÅ?tı. İnÅ?aat, otomotiv, elektronik, tekstil, hepsi bozuldu. Kriz geçirmez sektör yoktur. VatandaÅ? da alımı erteledi. Fakat Ã?TV indirimi bir patlama yarattı ve bu genele yayıldı.
Bu ay iÅ?çi alıyoruz
* Pek çok insan iÅ?ini kaybetti. Sizin tarafınızda neler oldu?
- Herkes bir düzen kurmaya çalıÅ?ıyordu. Yüzde 20 gibi bir tensikata gitti. İÅ?sizlik de bunu gösteriyor. Bunu yaÅ?amak zorundaydı. O anda insanlar bir Å?eyler yapmak istedi. Dolar düÅ?tü. İÅ?sizlik yüzde 16'lara çıktı. Sonra yüzde 13.5'e düÅ?tü. Bu rakam da iyi deÄ?il. Bizde çok çıkıÅ? olmadı.
* Sizin çalıÅ?an sayınız deÄ?iÅ?ti mi?
- Bizde birkaç ay bir düzenleme yapıldı fakat sonra tekrar insanlar iÅ?e alındı. Biz 12 bin kiÅ?iydik. Şimdi de 12 bin kiÅ?iyiz. 6'ncı aydan sonra tekrar toparladık. Bizim mevsimsel durumlarımız var. Mesela bu ay iÅ?çi alıyoruz. Ã?ünkü beyaz eÅ?ya önümüzdeki yaz için üretimi arttırmalıyız.
* Cirolarınız?
- Cirolarımız deÄ?iÅ?medi ama biz 2009'da hedeflediÄ?imiz büyümeyi gerçekleÅ?tiremedik. Bu herkes için geçerli. Bütün kalkınmıÅ? Å?irketler yüzde 4-5 küçüldü. İhracatımız aynı kaldı. 2008 yılında grubun toplam cirosu 4.9 milyar dolardı. Bunun 3.6 milyar doları Vestel'dendi. 2009 da benzer kapandı. Bakın daha 2010'un ilk ayında yüzde 12 büyüdük Vestel'de. Bu yavaÅ? yavaÅ? yerine geliyor. Vestel ihracatta Türkiye ikincisi oldu. 2.2 milyar dolarla 5'incilikten 2'nciligÄ? çıktı. Geçen sene de bu rakamları yapmıÅ?tı. Ama krizde fiyatlar geriledi. Sonra tekrar yukarı çıktı. Toparlanma evresine girdi.
Ã?ç yılda ikiye katlanacak
* Bu performansı neye borçlusunuz?
- Biz bu krizi 2007'nin ortasıda gördük. İhracat yaptıÄ?ımız ülkelere 25 tane daha ekleyerek 130'a çıkardık. Bu Vestel'in gücünü gösteriyor. Bütün herkes küçülürken biz küçülmedik ama daha da büyüyemedik. Biz yatırımlarımızı durdurmadık, krize raÄ?men devam ettik. Enerji ve gayrimenkuldeki yatırımlarımız devam ediyor. Bunlar tamamlandıÄ?ında yani 2012'de Zorlu Holding yüzde 100 büyümüÅ? olacak. Ã?ç yılda ciromuzu 2'ye katlayacaÄ?ız.
OÄ?lum da olsa tepeden inmez her kademede çalıÅ?ıp hak eder
- OÄ?lum üniversiteyi bitirdi, master yaptı. Mühendislik kökenli. 26 yaÅ?ında ama deÄ?iÅ?ik kademelerde
çalıÅ?tı. Ã?ocuklarıma yol gösteririm. OÄ?lum da olsa tepeden inmez. Basamakları adım adım çıkar. Hak ederek gelir. Bizim sanayi geçmiÅ?imiz var. Ã?ocuklarım da bunu kapmıÅ?.
* Şirketlerinizde çalıÅ?mak istemeseydi zorlar mıydınız? Ya ressam olmak isteseydi?..
- Kendisi de istiyor. Ressam olmak istese benim düÅ?üncem... Bu kadar imkan varken resim yapılmaz ancak resme bakılır.
Madencilikte çalıÅ?malara baÅ?ladık
* En son gayrimenkul ve enerjiye girdiniz. Yeni alanlar var mı?
- Biz finans sektöründen çıktık yeni yatırımlara kaydık. Gayrimenkul, enerjiye yoÄ?unlaÅ?tık. Madencilik alanında araÅ?tırmalarımız var. Şu anda Manisa'da nikel madenlerindeki en büyük maden yataklarını tespit çalıÅ?maları yapıyoruz. İnÅ?allah bunlar 2012 yılında da faaliyete geçecek.
Taç ve Linens yurtdıÅ?ında baÅ?arılı birer markadır
Şu anda ne durumdalar?
- Linens ve Taç büyümeye devam ediyor. Ã?in'de maÄ?aza açtı. Bugün Rusya'da, eski DoÄ?u BloÄ?unda Taç ve Linens birer marka. Marka olmak kolay deÄ?il. Geri kalmıÅ? ülkelere deÄ?il Amerika, Avrupa gibi kalkınmıÅ? ülkelere satıyoruz.
Avrupa'da televizyonda payımız yüzde 18 ama bu bize yetmez
- Türkiye 20 milyon televizyon üretti. En büyük üretici Vestel. Biz geçen sene 7.5 milyon ürettik. 11 milyona çıktıÄ?ımız zaman olmuÅ?tu. Zamanla LCD'ye geçti. Biz bunun ne olcaÄ?ını biliyorduk. Televizyon üretiminin bir kısmı bugün Balkan ülkelerinde. Destekle onlar üretim üssü haline geldiler. Macaristan, Ã?ek, Slovakya, Polonya nakit destek vererek Japonu, Koreliyi çekti.
Biz bunları yapsaydık o televizyon fabrikaları burada kurulacaktı.
40-50 milyon televizyon üretecektik. İÅ?te istihdam yaratmıÅ? olacaktık. Elektronikte de geliÅ?miÅ? olurduk. Yine de biz ayakta kaldık. Biz Avrupa'da iyi bir pazara sahibiz. Vestel camı getiriyor; artık modül yatırımına girdik. İnÅ?allah güçlü hale geleceÄ?ız. 2011-2012 yıllarında da eski üretimlerimizi yakalayacaÄ?ız. Avrupa'da pazar payımız yüzde 18. Ama bu yeterli deÄ?il. 2012'de tekrar yüzde 30'a çıkma hedefimiz var. Beyaz eÅ?yada 10 milyon kapasitemiz var. Şohpen iÅ?ine girdik. Kapasitemizi dolduracaÄ?ız. Ã?TV ile iç pazarda bir hareketlenme oldu. Elektronikte yüzde 95, beyaz eÅ?yada yüzde 80 ihracat yapıyoruz. Tekstilde de yüzde 30-35.
Tekstile â??tu kaka' demek haksızlık hasta diye diye hasta edersiniz
* Tekstil sektörü oldukça sıkıntılı. Pek çok büyük grup bu alandan çıktı. Sizin böyle bir düÅ?ünceniz var mı?
- Tekstil sıkıntılı bir sektör deÄ?il. Biz geçen yıl 200 milyon dolar ihracat yaptık. Otomotiv sektörü sıkıntılı, yüzde 40 geriledi. Tekstil yüzde 18 küçüldü. Türkiye'nin toplam ihracat gerilemesinin de altında bir düÅ?üÅ? bu. Türkiye'nin tekstil ihracatı 20 milyar dolar. Tekstilde biz en büyüklerden biriyiz. Bu kadar istihdam ve ihracat yapan bir sektöre â??tu kakaâ? demek haksızlık. Tekstil sıkıntıda denmesini anlayamıyorum. Tekstil ölmüÅ? diyenler kasıtlı söylüyor. Birine hasta diye diye moralini bozarsınız, hasta edersiniz.
Ã?lkede kot bulamıyorduk
- Denizli 2 milyar dolar ihracat yaptı. Yüzde 80'i tekstildir. Türkiye tekstilde öyle bir yere geldi kiâ?¦ Bugün moda haftaları yapıyoruz; Avrupa'da büyük ilgi görüyor. Nerden nereye geldik. Bundan 20 sene önce kot pantolon bulamazdık. Kotu herkes giyemezdi. Şimdi milyarlarca adet kot pantolon ve kot kumaÅ?ı ihraç ediyoruz. Bana 20 sene önce 200 milyon dolar tekstil ihracatı yapacaksın deseler inanmazdım. YurtdıÅ?ında markalarımız maÄ?azalar açıyor. Bunu 20 yıl önce kot pantolon bulunmayan bir ülke yapıyor. O zaman bunları hayal bile edemezdik. Tekstil öldü diyorlar. Sonra finans kuruluÅ?ları bunlara ters bakıyor.
Tekstilin yerine ne koyalım
- Devletin de alması gereken tedbirler var. Neden tekstilde çok çalkantı oldu? 6 sene süren yüksek faiz düÅ?ük kur politikası nedeniyle. Yabancı 1 koyup faizle 2 aldı. Tekstilde kalkınmakta olan bir ülkeyiz. UzakdoÄ?u'da iÅ?çilik maliyeti 200-250 dolar, bizde 1000 dolar. İÅ?sizlik ortamında iÅ? bulamıyorlar. Ankara'da 60 gündür iÅ?çiler grev yapıyor. İÅ? yoksa eline hiç para geçmiyor. İÅ? olsa 500 liraya da çalıÅ?ır. Madem iÅ?sizimiz var, bunu çözmeliyiz. Kur politikası çalıÅ?an maliyetini 2008'de 2001'e kıyasla 3 katına çıkardı. Fakat sattıÄ?ımız ürüne böyle bir zam yapamadık. Tekstilde zor duruma geldik. MüÅ?terinin istediÄ?i fiyatı tutturamıyoruz. Tekstilden çıkalım desek, bunun yerine ne koyacaÄ?ız. Bu kadar iÅ?siz olan bir ülkedeâ?¦ Türkiye kalkınacaksa sanayi ile üretim ile kalkınacak.
Hürriyet/Demet Cengiz Bilgin
Yazdır