ODTÜ Ýnþaat Mühendisliði tarafýndan geliþtirilen 'Ekonomik Yöntemlerle Yýðma Yapýlarýn Sismik Performansýnýn Arttýrýlmasý Projesi' ile tek katlý yýðma ve kerpiç binalarýn, oto lastiði kullanýlarak güçlendirildiði bildirildi.

ODTÜ Ýnþaat Mühendisliði Yapý Mekaniði Laboratuvarý Öðretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Türer, AA muhabirine yaptýðý açýklamada, Türkiye'deki yaklaþýk 8 milyon binadan yarýsýnýn 'yýðma' olduðunu belirterek, nüfusun önemli bölümünün de bu binalarda oturduðunu belirtti.

Mühendislik hizmeti almadan yapýlan yýðma binalarýn deprem güvenliði açýsýndan risk taþýdýðýný vurgulayan Türer, bu yapýlarýn güçlendirilmesi yönünde TÜBÝTAK ve Dünya Bankasý tarafýndan desteklenen 'Ekonomik Yöntemlerle Yýðma Yapýlarýn Sismik Performansýnýn Artýrýlmasý' adý altýnda, 2003'de baþlattýklarý projeyi 2007'de tamamladýklarýný ifade etti.

Doç. Dr. Türer, proje kapsamýnda ilk etapta yýðma binalarýn kullanýlmýþ oto lastikleriyle güçlendirilmesi yönündeki çalýþmalarda tek katlý yapýnýn metrekaresini 2 liralýk harcamayla baþarýyla gerçekleþtirdiklerini anýmsatarak, þöyle konuþtu:

'Yýðma yapýlarýn deprem güçlendirme çalýþmalarý günümüzde oldukça yüksek maliyet gerektiriyor, ancak proje çalýþmalarýmýz sýrasýnda laboratuvar ortamýnda yaptýðýmýz deneylerde duvarlarýn zayýf yönlerinin 10 kat, genel itibariyle ise 2 kat güçlendiðini tespit ettik. Depreme dayanýklý hale gelen yapýlarda can ve mal kaybý riski azalýyor.Metrekaresine de sadece 2 lira civarýnda harcama yapýlýyor. Yani, 100 metrekarelik bir yapý 200 lira masrafla depreme dayanýklý hale dönüþtürülüyor. Böylece oldukça düþük bir masrafla yýðma binalarda depremden kaynaklanan risk azaltýlýyor. Maliyet ise atýk kullanýlmýþ lastiklerin taþýnmasý, boru ve cývatalardan oluþan baðlantý çubuklarýnýn hazýrlanmasý, tahta takoz ve kireçli harç malzemesine yapýlacak ödemeden oluþuyor. Güçlendirme öncesi cam gibi kýrýlgan olan yýðma binalar, çalýþmanýn ardýndan güçleniyor ve esneklik kazanýyor. En önemlisi bina kýrýlgan bir þekilde aniden yýkýlmýyor.'

Proje kapsamýnda yýðma yapýlarýn araba lastiði dýþýnda kullanýlacak metotlarla güçlendirilmesi konusunda da araþtýrmalarýn ilerlediðini ifade eden Türer, þunlarý kaydetti:

'Lastik kadar ucuz olmasa da yine ekonomik yöntemlerle ve çelik malzeme kullanarak betonarme döþeme ve çatýsý bulunan, bir veya daha fazla katlý yýðma yapýlar için bazý metotlar geliþtirdik. Oldukça basit uygulamalar ile
hazýrladýðýmýz 1/2 ölçekli ev ve 2/3 ölçekli duvar deneylerinde, yýðma yapýlarýn dayanýmýný toplamda 7 kat artýrmayý baþardýk. Bu yöntemin maliyeti de 100 metrekare için yaklaþýk 800 lira.'

Hem lastik, hem de çelik uygulamalarý Türkiye'deki yýðma yapýlarýn önemli bir bölümünde kullanýlabileceðini anlatan Türer, 'Kerpiç ve yýðma yapý ev gerçeðini kýsa vadede deðiþtiremeyiz. Buralarda oturan vatandaþlar fakir, lastik yöntemiyle 100 metrekarelik bir kerpiç ev 200 lira maliyetle güçlendirilebilir'dedi.

-'BAÞžVURU BEKLÝYORUZ'
Doç. Dr. Türer, projeyi tamamlamalarýnýn ardýndan bir çalýþtay düzenlediklerini, bastýrdýklarý kitapçýðý baþta Bayýndýrlýk ve Ýskan Bakanlýðý olmak üzere valiliklere ve büyükþehir belediyelerine gönderdiklerini ifade ederek, þunlarý kaydetti:

'Ancak, bugüne kadar projenin uygulanmasý için destek ve baþvuru gelmedi. Özellikle Doðu ve Güney Doðu Anadolu'da, Doðu Anadolu Fay Hattý (DAF) üzerinde ekonomik durumu çok düþük vatandaþlarýmýz oturmakta. DAF ülkemizin deprem üretme potansiyeli olan faylarýndan. Bina stoku da taþ ve kerpiç olduðundan, geliþtirdiðimiz yöntem öncelikle buralarda uygulanabilir. Kerpiç ve yýðma binalarýn güçlendirilmesi için çaresiz deðiliz. Bu projeyi 'þurada uygulayalým' diye peþine düþmezler ise biz gidip 'uyguluyoruz' diyemeyiz. Projenin pilot olarak uygulanmasý konusunda da teknik destek verebilmek için valilikler ve belediyelerden çaðrý bekliyoruz. Hem lastik hem de çelik uygulamalarý kerpiç, taþ, tuðla, briket ve benzeri yýðma yapýlarýn önemli bir bölümünde kullanýlabilir. Böylece, depremlerde can ve mal kayýplarýný da azaltabiliriz.'
AA