Anadolu'daki kerpiç evlerin yapısal özellikleri, 9 bin yıl öncesindeki kerpiç evlerle benzerlik gösteriyor. Ancak Prof. Dr. Bilge IÅ?ık, teknolojik imkanlar kullanılarak hazırlanacak kerpiç evlerin betonarme binalardan daha saÄ?lam olacaÄ?ını ve hiç yıkılmayacaÄ?ını söylüyor.
İstanbul Teknik Ã?niversitesi (İTÃ?) AyazaÄ?a Kampüsü'nde bulunan â??kerpiç ev'le ilgili projeyi yürüten Prof. Dr. IÅ?ık, kerpiç evler konusunda Å?öyle konuÅ?tu: â??Yatay hatıllı kerpiç yapılar, depremde çatlasalar da ölümle sonuçlanacak büyük hasarlara neden olmazlar. Kuralına uygun yapılan yapılar dayanıklıdır. Kerpiç yapı malzemesi düÅ?ük mukavemetlidir. Ancak her dayanımdaki malzemeye uygun projelendirme prensibi vardır. Kırsal kesimde yaÅ?ayan insanlar kerpiç evi ucuz olması ve kolayca inÅ?a edilebilmesi nedeniyle tercih ediyor. Ancak alçı katılmıÅ? kerpiç evin de maliyeti o kadar çok deÄ?il. Genel inÅ?aat sektöründe kullanılan mekanizasyon ile kerpiç inÅ?aat süresi de kısaltılabilir. Püskürtme kerpiç tekniÄ?i ile bir ev bir günde inÅ?a edilebilir.
Yıllar önce insanlar usta-çırak iliÅ?kisiyle kerpiç evler yapıyorlardı. Usta-çırak iliÅ?kisi koptuktan sonra binalar hatalı olmaya baÅ?ladı. Gelecekteki yegane doÄ?ru malzeme kerpiçtir. Hiçbir Å?iddette depremde yıkılmaz, en fazla çatlar. Biz bunu test ettik. Kerpiç binaları saÄ?lamlaÅ?tırmak için, çatısındaki toprak aÄ?ırlıÄ?ı azaltmak gerekir. Ã?atının taÅ?ıyıcı sistemini iyileÅ?tirmek lazım.â?� 

Kerpiç Anadolu gerçeÄ?i
İnÅ?aat Mühendisleri Odası Konya Şube BaÅ?kanı Ali Ã?ınar ise kerpiç evin Anadolu'nun bir gerçeÄ?i olduÄ?unu belirterek Å?öyle konuÅ?tu: â??Son depremde yıkılan evler gibi Anadolu'nun kırsalındaki kerpiç evler, tabi ki depreme karÅ?ı çok dirençli deÄ?ildir. Bu evleri toptan yıkıp hemen yenisini yapamayacaÄ?ımıza göre; yerel yönetimler, uzmanlarla irtibata geçip, özellikle deprem bölgelerinde riskli yapıları tespit edip önlem almalıdır.â?�
Ece Seçil Şahin / Radikal

Kerpiç gökdelenler bin yıldır ayakta
ElazıÄ? depreminde ölümlerin, evlerin kerpiç olmasından kaynaklandıÄ?ı iddiaları yeni bir tartıÅ?ma baÅ?lattı. Gazeteci CoÅ?kun Aral soruların yanıtını Yemen'de aradı. Aral, Yemen'de bin yıldır ayakta duran yüksek katlı kerpiç binalar olduÄ?unu hatırlattı

YÃ?ZLERCE yıl önce tüccarların buluÅ?ma noktası olan Yemen, bu özelliÄ?ini çoktan yitirmiÅ? durumda ama onu akıllara kazıyan doÄ?al güzellikleri ve renkli kültürü, turizm getirileri için eÅ?siz bir fırsat yaratıyor.
Bizim için Yemen, gündelik hayatımızın içine kadar girmiÅ? bir ülke. Kahveyle beraber andıÄ?ımız bu ülkenin örnek almamız gereken bir özelliÄ?i var ki, tam da Å?u günlerde bahsedilmeye deÄ?er.
Geleneksel mimari yöntemlerinin gelir adaletsizliÄ?iyle mayalandıÄ?ında, ucuz yollu mimari ürünlerini doÄ?urduÄ?u ve bunun da depremle sarsılan Türkiye coÄ?rafyasında nasıl sonuçlara yol açtıÄ?ı ortada. Kerpiç mimarinin küçümsendiÄ?i, betonun kerpiçe ikame olarak gösterildiÄ?i Å?u günlerde, Yemen'in geleneksel mimarisine göz atmakta fayda var.
Yemen'in baÅ?kenti Sana dünyadaki diÄ?er baÅ?kentlerden oldukça farklı. Deniz seviyesinden 2 bin 700 metre yüksekte olan bu Å?ehirdeki binalar kerpiçten yapılmıÅ?. Su, kum ve saman karıÅ?ımından yapılan kerpiçlerin üretiminde hala eski teknikler kullanılıyor. Kalıplara dökülüp 3 gün boyunca güneÅ?in altında kurutulan balçık, sonunda kerpiç tuÄ?la haline geliyor. Bu kerpiçten yapılan binaların suya ve rüzgara dayanıklı olması için duvarların üzerine her yıl yenilenmesi gereken koruyucu bir madde sürülüyor. Alçı taÅ?ı olarak da tanınan bu madde, Yukarı Mezopotamya bölgesinde yüzlerce yıldır kullanılıyor. Osmanlı'nın katkısı olan vitrayla süslendiÄ?inde bu tip mimari eÅ?siz bir görsellik sunuyor.

DEPREME DAYANIKLI
Bakımı iyi yapılmıÅ? olan yaÅ?lı binalarla yeni yapılanları ayırt edebilmek mümkün deÄ?il. Hepsi son derece dayanıklı görünüyor. İÅ?te bu mimari yapı sayesinde Sana 1984 yılından beri UNESCO  Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor. Bizim kerpiç binalarımız ise orta Å?iddetli bir depremde yerle bir oluyor.
Tıpkı Sana gibi Şibam da Yemen mimarisinin karakteristik özelliklerini taÅ?ımakta. BaÅ?tan sona çamurdan yapılmıÅ? yüksek apartmanlarıyla bir gökdelen Å?ehri olan Şibam'da yarım kilometrelik bir alanın içinde 500'e yakın yüksek bina var. 16. yüzyılda kurulmuÅ? olan Şibam gökdelen mimarisinin temellerinin atıldıÄ?ı yer.

Ã?NEMLİ OLAN BAKIMINI YAPMAK
Peki bu binalar hiç çökmüyor mu? Tabii ki, bu binaların da çökmesi söz konusu. Binlerce yıllık mühendislik ve mimari bilgisinden uzaklaÅ?ıldıÄ?ında (sapla saman kerpice karıÅ?tırıldıÄ?ında, dıÅ? cephe sıvaları her yıl yenilenmediÄ?inde ya da çok varisli binaların bakım görmesinin mümkün olamadıÄ?ı durumlarda burada da çökmeler yaÅ?anıyor.  Ã?lkenin deÄ?iÅ?ik bölgelerindeki teröre raÄ?men, Yemen geçtiÄ?imiz ay İstanbul'da düzenlenen Emitt'te dev bir stand açacak kadar turizme aÄ?ırlık veriyor ve kerpiç evleriyle dünyaya kendini tanıtıyor.
AkÅ?am

Konu ile ilgili basında yer alan diÄ?er haberler

Sadece kerpiç evler deÄ?il kamu binaları da yıkıldı
Okçular İlköÄ?retim Okulu lojman binası ve üç dersliÄ?i ciddi ölçüde hasar görürken aynı köydeki eski saÄ?lık ocaÄ?ı da yıkıldı. Yukarıkanat, Yukarı Demirci ve Kayalık köylerinin ilköÄ?retim okulları da kullanılmaz halde...

ElazıÄ?'ı vuran depremin faturası kerpiç evlere çıkarıldı ancak her depremde olduÄ?u gibi yine kamu binaları iyi sınav veremedi. Okçular Köyü İlköÄ?retim Okulu, deprem nedeniyle üç derslikli bir binasını ve öÄ?retmen lojmanını kaybetti. Büyük hasar gören okulun bu iki binasında eÄ?itim verilemeyeceÄ?i için 6 dersliÄ?in bulunduÄ?u ve hasar görmeyen okulun diÄ?er binasında dersbaÅ?ı yapılacak. 146 öÄ?rencisi bulunan okulda ikili öÄ?retime geçilerek tek binada eÄ?itime devam edilecek.
DiÄ?er köylerdeki ilköÄ?retim okulları da depremde ayakta kalmayı baÅ?aramadı. Yukarıkanat İlköÄ?retim Okulu artık kullanılmaz halde. Yukarı Demirci İlköÄ?retim Okulu ise tamamen yıkıldı.
Kayalık İlköÄ?retim Okulu da savaÅ? alanına döndü. Bu köylerdeki öÄ?renciler de Kovancılar ilçesindeki okullara taÅ?ımalı sistemle gönderilecekler.

â??Malzeme çok kalitesiz'
Binaları inceleyen İnÅ?aat Mühendisleri Odası ElazıÄ? Temsilcisi Hıdır Kaya, â??Devletin yaptırdıÄ?ı binaların yıkılması ve büyük hasar görmesi, deprem konusunda tepeden tırnaÄ?a hatalı olduÄ?umuzu gösteriyor. Kurallara uygun yapılsalardı zarar görmezlerdiâ?� dedi. Hasar gören tüm köyleri dolaÅ?an Kaya, Tabanözü Köyü'nde de 5 yıldır kullanılmayan okul binasının da büyük hasar gördüÄ?ünü, her ne kadar kullanılmasa da devlet tarafından yaptırılan binanın dayanıksız olduÄ?unun ispatlandıÄ?ını söyledi.
EÄ?itim-Sen ElazıÄ? Şube BaÅ?kanı Halit Şen de, her depremde en çok kamu binalarının hasar gördüÄ?ünü, devletin ihale usullerini ve proje kontrollerini çok daha titiz yapması ve gerçekleÅ?tirmesi gerektiÄ?ine dikkat çekti.

Minarelerin üstü uçtu
Depremin sarstıÄ?ı köylerin tamamında cami minarelerinin Å?erefe bölümünün üst kısmının yıkıldıÄ?ı görüldü. Okçular, Yukarıkanat, AÅ?aÄ?ıkanat ve Tabanözü köylerindeki minarelerin hepsinin üst bölümü depremle birikte yıkıldı. Hıdır Kaya, minarelerde demir kullanılmadıÄ?ını, deprem sırasında üst bölümlerinin daha çok sallanması nedeniyle hepsinin aynı kısımdan yıkıldıÄ?ını söyledi. Minareler önümüzdeki günlerde tehlike yaratmaması için yıkılacak.

Türk Musevi Cemaati'nden destek
Türk Musevi Cemaati ve American Joint Distribution Committe (JDC), ElazıÄ?'daki depremden etkilenenlere yardım için Uluslararası Mavi Hilal İnsani Yardım ve Kalkınma Vakfı'na destek verdi. Açıklamada, Türk Musevi Cemaati ve JDC'nin yöredeki depremzede aileler için yapılması planlanan 500 prefabrike ev, çadır ve halihazırda ayakta kalabilen evlerin ısıtıcılarının bedellerini, Uluslararası Mavi Hilal İnsani Yardım ve Kalkınma Vakfı'na baÄ?ıÅ?ladıÄ?ı kaydedildi.

Papa: Dua ediyorum
Papa 16. Benediktus, deprem felaketiyle ilgili olarak, â??Onların her birine dua ederken, uluslararası camiayı da yardım faaliyetlerine hızla ve cömertçe katkı sunmaya çaÄ?ırıyorumâ?� dedi.

Deprem 2 saat gecikseydi Fatih ve Fuat kurtulacaktı
Deprem Yukarı Demirci köyü sakinlerinden Kadir DemirtaÅ?'ı can evinden vurdu. 6 çocuÄ?u bulunan DemirtaÅ? 4'ünü depreme kurban verdi. 18 yaÅ?ındaki Ã?zlem, 15 yaÅ?ındaki Kibar, 14 yaÅ?ındaki Fatih ve 12 yaÅ?ındaki Fuat enkaz altından çıkamadı. İki odalı köy evi tamamen yıkılan Kadir DemirtaÅ?, 6 çocuÄ?unun da aynı odada yattıÄ?ını, iki oÄ?lu Ã?zcan ve Mehmet'in kurtulduklarını belirterek, yaÅ?adıÄ?ı acıyı Å?öyle anlattı:
â??Fatih ve Fuat, Kovancılar Mimar Sinan Yatılı İlköÄ?retim Okulu'nda okuyordu. Hafta sonu eve tatile gelmiÅ?lerdi. Depremin olduÄ?u sabah 06.30'da okul servisi onları gelip alacaktı. KeÅ?ke deprem iki saat sonra olsaydı, evlatlarım yaÅ?ıyor olsaydı.â?�

Ã?eyizlerinin peÅ?inde
Depremde evlerini kaybeden ailelerden biri olan Şeker ailesi de evlerinin etrafından ayrılamıyor. Evin yıkılmayan kısmına girerek eÅ?yalarını kurtarmaya çalıÅ?an 16 yaÅ?ındaki Sibel Şeker'in aklı ise hem kendisinin hem de bir süre önce niÅ?anlanan ablasının çeyizlerini kurtarmakta. Şeker, annesinin ve babasının uyarılarına raÄ?men yıkılmaya yüz tutan yarısı enkaz olan eve girerek bavullar içindeki çeyizleri çıkardı. Sibel, â??Evimiz artık yok, eÅ?yalarımız her Å?eyimiz mahvoldu. Devlet umarım bize yardım ederâ?� derken annesi Hatun Şeker de, â??Sadece iki ineÄ?imiz kaldı. Bir oÄ?lum da uzak köylerde çobanlık yapıyor. Yarınımız ne olacak bilemiyoruzâ?� diye dert yanıyordu.

325
Karayolları Genel Müdürü Cahit Turhan bugüne kadar 325 köprü ve viyadüÄ?ün güçlendirildiÄ?ini belirterek, â??İstanbul'da olabilecek en yüksek Å?iddette depremde hizmet dıÅ?ı olacak yapımız kalmamıÅ?tırâ?� dedi.
Serhat OÄ?uz / Milliyet