Saatte 35 knot hız yapabilen metrelik bembeyaz bir Princess yata sahip olmak ortalama bir Türk vatandaÅ?ı için hala fazlasıyla el yakıcı olabilir. Ama gerçek Å?u ki pahalı oyuncakların sayısı her geçen gün artıyor. Ve birileri zengin misafirlerini aÄ?ırlamak için kollarını çoktan sıvamıÅ? görünüyor. Koç Holdinge baÄ?lı Setur Marinas'ın Yalova'da inÅ?a ettiÄ?i yedinci marinası bu yıl, Makyol'un KaÅ? Marin 2011'de kapılarını açmıÅ? olacak. Geçen yıl 70 milyon dolar harcayıp Didim Marina'yı açan DoÄ?uÅ? Grubu Å?imdilerde 100 milyon dolarlık Dalam Marina üzerine çalıÅ?ıyor. Koç da DoÄ?uÅ? Grubu da marinacılık iÅ?inde bir hayli tecrübeli. Ancak bu sefer deniz sahnesinde yeni bir isim var. 2009'u 500 milyon dolar ciroyla kapatan İbrahi Ã?eçen Holding, 2006'da Ã?eÅ?me Marina'nın 25 yıllık kiralama hakkını aldı. IC Holding ve proje ortaÄ?ı İngiliz Camper&Nicholsons Marinas International, Ã?eÅ?me Marina için 12 milyon 500 bin euro'luk yatırım masrafını yarı yarıya paylaÅ?tı. Şirket, geçen yıl ekimde baÅ?layan inÅ?aatı bu yaz sezonuna yetiÅ?tirmeyi planlıyor.

İÅ?adamlarının parayı milyon dolarlık marin; lara yatırması tesadüf deÄ?il. Türkiye'de kamu özel sektörün iÅ?lettiÄ?i yat limanı sayısı 45. Bu 1 manlarda ancak 14 bin civarında yat baÄ?lanabil: yor. Keza Kültür ve Turizm BakanlıÄ?ı tarafında yapılan bir araÅ?tırmaya göre Akdeniz çanaÄ?ınd 700 bin civarında yat geziniyor ve bunların anca 500 bini kendine bir baÄ?lama yeri bulabiliyoı Neyse ki UlaÅ?tırma BakanlıÄ?ı da bu açıÄ?ın farkın da. Bu yüzden "2009-2013 Strateji Planı"nd; mevcut yat baÄ?lama kapasitesini iki katına çıkar ma hedefine yer verdi. Ve tıpkı havalimanlarmd; olduÄ?u gibi yat limanlarında da yap-iÅ?let-devre (YİD) modelini uygulamaya koydu. Bu arad; marina yatırımlarının önündeki bürokratik sıkıntılar da kalktı. "Yedi-sekiz yıl öncesine kadar hukuksal bir sürü engel vardı. DoÄ?rusu biz de böyk bir potansiyelin farkında deÄ?ildik" diyor IC Holding Yönetim Kurulu Ã?yesi Serhat Ã?eçen. Ama yapılan düzenlemeler sayesinde marinalar kıyı kanuna tabi yerler olmaktan çıkarıldı. Milli emlak arazisi tahsisleri, belediyeler ve yerel idarelerle olan iliÅ?kilerde yasal düzenlemeler yapıldı. Sonuç: 90'lı yıllardan sonra Türkiye'de sıklıkla uygulanan YİD modelinin marina versiyonu iÅ?adamlarının iÅ?tahını kabarttı.

Aslında YİD, IC Holding'in diÄ?er yatırımlarında da sıklıkla baÅ?vurduÄ?u bir araç. Ã?rneÄ?in Antalya Havalimanı Terminal-2 projesi bunlardan biri. İnÅ?aat ve turizm projeleriyle büyüyen 41 yaÅ?ındaki Å?irket, 2000'li yılların baÅ?ında -YİD modelinden de cesaret alarak- ulaÅ?ım sektöründe arayıÅ?lara baÅ?ladı. "Bu alanda yatırım açıkları arıyorduk. Bu yüzden havayolu, demiryolu, marina ve deniz limanı projelerini portföyümüze aldık" diyor Serhat Ã?eçen.

Bu manadaki ilk yatırımlarını da 2003'de, dört buçuk yıllık YİD projesi olan Antalya Havalimanı Terminal 2'ye 120 milyon dolar ödeyerek yaptılar. IC Holding, Antalya Havalimanı'nda aradıÄ?ından fazlasını bulmuÅ? olmalı. Zira Alman ortaÄ?ı Fraport ile 2007'de Antalya Havalimanı iç-dıÅ? hatlar terminalini 17 yıllıÄ?ına tam 210 milyar euro'ya kiraladılar. Havalimanı geçen yıl 170 milyon euro ciro yaptı. 2010'da bu rakam 270 milyon euro'ya ulaÅ?acak ve ortaklar karı yarı yarıya paylaÅ?acak.

Aslında 10 milyon yolcu kapasiteli Antalya terminal yatırımının geri dönüÅ?ü çok da Å?aÅ?ırtıcı deÄ?il. Zira IC Holding'in üç bin yatak kapasiteli otelleri var ve turizm sektöründe oldukça tecrübeliler. Serhat Ã?eçen turizmle birlikte diÄ?er gayrimenkul ve alt yapı iÅ?lerinde de güçlenmek istiyor. Ã?ünkü nihayetinde bir gayrimenkul yatırım ortaklıÄ?ına dönüÅ?meyi hedefliyorlar. Yatırım portföylerini geniÅ?letme çabalarının altında yatan sebep de bu. Bu arada Ã?eçen, altyapı yatırım ortaklıÄ?ını da gözüne kestirmiÅ?. Bunun için halihazırda devam eden yasal düzenlemeleri yakından takip ediyor.

İÅ?te tam da bu noktada Å?irketin marina yatırımı stratejik bir önem kazanıyor. Ã?ünkü Ã?eçen marina olmadan markayı güçlendirmenin mümkün olmadıÄ?ının farkında. "Turizmde 15 yıllık tecrübemiz var. Ve bu alanda yatırımlarımızı çeÅ?itlendirmek istiyoruz. Marina yatırımı da bizim stratejik büyüme hedefimizin içinde" diyor Ã?eçen. Bu sözler, 2010'da 600 milyon dolarlık bir iÅ? hacmi içinde sadece 12 milyon 500 bin euro'luk (bunun yüzde 80'i 2010'a tekabül ediyor) bir paya sahip olan marinayı neden bu kadar çok önemsediklerini açıklamaya yetiyor.

Ã?te yandan IC Holding marina yatırımında yalnız deÄ?il ve sıkı rakipleri var. Ã?ünkü UlaÅ?tırma BakanlıÄ?ı'nın 2023'e kadar marinaların yat baÄ?lama kapasitesini 100 binlere çıkarma hedefi sadece IC Holding'i deÄ?il birçok yatırımcıyı harekete geçirmiÅ? durumda. Ã?stelik aralarında bu iÅ? için DoÄ?uÅ? Grubu gibi 100 milyon doları gözden çıkartmıÅ? olanlar da var. Pastada herkese yetecek dilimin olduÄ?u gerçeÄ?i de 35 yaÅ?ındaki Serhat Ã?eçen'in içini rahatlatmıyor aslında. Tek bir marina yapmanın çok da mantıklı olmadıÄ?ını Ã?eçen de kabul ediyor. Ayrıca 25 yıllıÄ?ına kiraladıÄ?ı Ã?eÅ?me Marina yatırımı -yat kapasitesi, lo-kasyonu ticari mekanların metrekareleri hesaba katılırsa- ancak 12 yılda geri dönecek. Tabii bu esnada marina sayısı arttıkça fiyat rekabeti de yoÄ?unlaÅ?abilir. Şimdilerde Port Göcek, Netsel Marina Marmaris, D-Marin Didim ve Port Bodrum Yalıkavak'da bir yatın günlük baÄ?lama ücreti 100 ila 150 euro arasında deÄ?iÅ?iyor. Serhat Ã?eçen, Ã?eÅ?me Marina için henüz bir fiyat belirlememiÅ? ancak araÅ?ürmalarma göre bir yatın bir haftalık konaklaması, teknik bakım, yat dıÅ?ı konaklama ve sosyal ihtiyaçlarla birlikte bin doları buluyor. Ã?stelik Türkiye'de turizmde kiÅ?i baÅ?ı tüketim 650 dolarken yatla gelen turist yaklaÅ?ık bin 200 dolar para bırakabiliyor.

Ã?eçen her Å?eye raÄ?men marinadan para kazanmaya kararlı. Bunun tek bir marina ile mümkün olmadıÄ?ının da bilincinde. Bu yüzden ikinci hatta üçüncü marinayı yapması gerektiÄ?ini biliyor. Ã?stelik bu adımları, planlarına dahil de ediyor. "Tabii önce bu yatırımı baÅ?arıyla uygulamamız lazım. Sonra gerek yurt içi gerek yurtdıÅ?ındaki imkanları deÄ?erlendireceÄ?iz" diyor. YurtdıÅ?ı piyasasında da rekabet Å?imdiden oluÅ?muÅ? durumda.
Merve Gün / Forbes