Yurttaþlar ise 'evimi yýkarlar' endiþesiyle binalarý hakkýndaki raporlarý belediyelerden almýyor.

Ýstanbul'u bekleyen olasý bir depremde hangi ilçede kaç binanýn hasar göreceðini ortaya koyan onlarca araþtýrma raporuna karþýn yurttaþlarýn saðlýklý konutlara ulaþmalarý için gerekli adýmlar atýlamýyor. Yasal mevzuatlardaki eksiklikler nedeniyle belediyeler, yýkýlma riski yüksek binalar hakkýnda mülk sahiplerini bilgilendirmiyor. Yurttaþlar ise 'belediye evimi yýkar' endiþesiyle binalarý hakkýnda hazýrlanan deprem raporlarýný belediyelerden almýyor.

Ýstanbul Büyükþehir Belediyesi (ÝBB) ve ODTÜ Deprem Mühendisliði Araþtýrma Mer-kezi'nce hazýrlanan ve 7.5'lik bir depremde Ýstanbul'un 6 ilçesinde sayýlarý 43 bini aþan binanýn yýkýlacaðý yönündeki raporu 'Hasarlý binalara iliþkin nasýl bir düzenleme yapýlacak?' sorusunu gündeme getirdi. Zeytin-bumu'nda 8 bin, Bayrampaþa-Bahçelievler ve Güngören'de 22 bin 540, Fatih'te 4 bin700 ve Küçükçekmece'deki 8 bin 50 bin binanýn yýkýlma riski bulunduðu yönündeki ayrýntýlý rapor hazýrlayan ODTÜ Deprem Mühendisliði Araþtýrma Merkezi, rapora ÃŽBB ve ilçe belediyelerine gönderdi. Belediyeler ise raporlardaki riskli binalara iliþkin açýk adres bilgilerine sahip olmalarýna karþýn yurttaþlara gerekli bildirimleri yapmadýlar. Yurttaþlar ise binalarýnýn hangi koþullarda yenileneceði ya da güçlendirileceði sorularýna ise yanýt bulamýyor.

Yasal düzenleme þart Ýstanbul Barosu Kent ve Çevre Hukuku Komisyonu Baþkaný avukat Ali Yaþar Özkan, Türkiye'de olasý bir depremde yýkýlma riski bulunan ve dayanýksýzlýðý bilimsel verilerle ortaya konan binalarýn nasýl dönüþtürüleceðine iliþkin yasal bir düzenleme bulunmadýðýna dikkat çekti. Yasal düzenleme eksiklikleri nedeniyle belediyelerin de yurttaþlannýn da kafalarýnýn karýþýk olduðunu ifade eden Özkan þunlarý söyledi: 'Belediyeler ellerindeki tmar Kanunu'na göre 'kaçak', 'ruhsatsýz', 'plan ve projesine uymayan' ve 'kamu düzenine aykýrý' binalarý yýkmakla yükümlüler. Kanunda öngörülen koþullara bir de yýkýlma riski eklenirse bu binalarýn muhafaza edilmemesi gerekir. Ancak, deprem riski nedeniyle yýkýlmasý gereken binalarýn sayýlan 100 binlere ulaþýyor. Bu da daha ayrýntýlý olarak tasarlanmýþ bir yasal düzenlemeyi zorunlu kýlýyor. Ýsabetle hazýrlanmýþ bilimsel veriler dikkate alýnarak yürütmenin acilen yasal düzenleme yapmasý gerekir. Tedbir alýnmadan depremi beklemek hukuki olarak kabul edilir bir durum deðildir.'

'Kaynak var, siyasi irade yok'
TMMOB Ýnþaat Mühendisleri Odasý Ýstanbul Büyükkent Þube Baþkaný Cemal Gökçe, Ýstanbul'un yapý stokunun yýlda 1 milyar dolarlýk bir bütçe ayrýlmasý koþuluyla 20-25 yýlda depreme dayanýklý hale getirilebileceðine dikkat çekerek 'Türkiye'de deprem için maddi imkân var ama siyasi irade yok' dedi.

1999 Marmara depreminin üzerinden 10 yýl geçtiðini de anýmsatan Gökçe þu önerileri dile getirdi: '10 yýlda taþ üstüne taþ konulmadý. Birbiri ardýna açýklanan deprem araþtýrmalarý ölü sayýsýnýn 100 binleri aþacaðýný gösteriyor. ODTÜ'nün son araþtýrmasý yalnýzca 6 ilçeyi kapsýyor. Ýstanbul'da 39 ilçe var. Bu ilçelerin tamamý planlý olarak incelenmeli ve bir an önce çözüm odaklý çalýþmalar yapýlmalýdýr. Yalnýzca ÝBB bile bir yýlda gerekli olan 1 milyar dolarý karþýlayabilir. Merkezi hükümet bazýnda düþünüldüðünde bu rakam bir haftada ödenen dýþ borç faizine eþittir.'
Deniz Tatarer Temur / Cumhuriyet