Gelen yabancý turist sayýsýnda düþüþ yaþanmadý, elde edilen turizm gelirlerindeki yüzde 4'lük düþüþ ise katlanýlabilir bir düzeyde. 2005 ile 2007 yýllarý arasýndaki üç yýllýk yatýrým ataðýnýn ardýndan 2008 yýlýnda tatile çýkan turizm yatýrýmlarýnda bir ölçüde hareketlenme söz konusu. Dünya turizminin bugünkü kriz ortamýnda daha fazla otel yatýrýmý yapýlsa bile bunlarýn pazarlanma sorunu yüzünden bu durgunluk aslýnda rasyonel bir geliþme. Antalya gibi beþ yýldýzlý yatak cennetinde yeni yatýrýmlar genellikle tesis yenileme ve geniþletme ile sýnýrlý. Öte yandan, pek çok Anadolu kentinde çok sayýda otel yatýrýmý start almýþ durumda. Daha önce bir örneði olmayan bþr durum söz konusu; Anadolu, kent otelciliðinde ve bölgesel turizmde nihayet yeni bir dönemin eþiðinde. Dünyadaki turizm trendlerine, Türkiye'deki turizm kapasitesine ve altyapýsýna bakýldýðýnda ise, iki önemli alanda yatýrým gereksinimi kendisini hissetiriyor. Birincisi, sürdürülebilir turizm, ikincisi, beþ yýldýzlý otel yatýrýmý yerine marina, kongre, saðlýk, spor, golf ve kruvaziyer limaný gibi yatýrýmlar. Söz konusu baþlýklarda atýlacak her türlü adým, turistik faaliyetleri 12 aya yayma konusunda sektöre önündeki engelleri aþma imkaný verecek.

Turkishtime'ýn bu yýl dördüncüsünü yaptýðý 'Turizm 250' araþtýrmasý, bu yýl da sektördeki yatýrýmcýlarýn konumunu tespit ediyor. Türkiye'de turizm iþletme belgeli 2 bin 566 tesiste 567 bin 470 bin yatak bulunuyor. Turizm 250 araþtýrmamýz Türkiye'nin en büyük 250 turizm yatýrýmcýsýnýn 627 otelindeki yaklaþýk 427 bin yataðý tespit ediyor. 2008'den farklý olarak Kýbrýs otellerinin alýnmadýðý araþtýrmada, birkaç yatýrýmcýnýn büyük ataklar yaptýklarý gözleniyor.

Nihayet Anadolu turizmi
2009 yýlýndaki turizm yatýrýmlarýna bakýldýðýnda, 2008 yýlýna göre Hazine'den alýnan teþviklerin ciddi bir oranda arttýðý gözleniyor. 2008 yýlýnda 26 bin yeni yatak ve 1,3 milyar TL düzeyindeki teþvik tutarý, 2009 yýlý için yaklaþýk 32 bin yatak ve 1,9 milyar TL'ye ulaþmýþ durumda. Yaz aylarýnda yürürlüðe giren yeni teþvik sistemi özellikle Anadolu kentlerindeki turizm yatýrýmlarýný adeta ateþledi. 2009 yýlýnda yapýlmasý planlanan yatýrýmlarýnýn neredeyse yarýsý Anadolu kentlerinde. Kent otelciliði konusundaki uzun süreli çoraklýk bu yýl içinde alman teþviklerle birkaç yýl içinde bir ölçüde giderilecek gibi bir izlenim edinmek mümkün. Türkiye Turizm Yatýrýmcýlarý Derneði(TTYD) Genel Sekreteri Koray Yetik de bu olguya özellikle dikkat çekiyor ve yeni teþvik sisteminin özellikle Anadolu'daki þehir otelleri yatýrýmlarýna olumlu etki yapmasýna vurgu yapýyor.

Anadolu'daki turizm yatýrýmlarýnýn iki önemli sonucu olacaðýný tahmin etmek yanlýþ olmaz. Birincisi Anadolu sermayesinin turizm yatýrýmlarýna ilgisinin artmasý yani bu alanda yeni isimleri görmek olasý. Anadolu sermayesinden Boydak, Sanko gibi büyük isimler çýkar mý, Dedeman ya da MNG gibi üst sýralara yerleþirler mi þimdiden bilinmez. Ama böylesi bir olasýlýðýn olduðunu kabul etmek gerekiyor, ikincisi, Türkiye turizminin yýllardýr beþ yýldýzlý deniz-kum-güneþ otellerine sýkýþmýþ görünümü, 12 ay sürecek Anadolu turizmi ile bir ölçüde deðiþebilir.

Markalý yabancý yatýrýmcý þart
Nasýl Türkiye sigorta ve bankacýlýk sektöründe yabancý yatýrýmcý çekmek için uzun süre sarf etmiþ ve bunda da baþarýya ulaþmýþ ise, turizmde de yabancý sermaye çekme konusunda ciddi çaba sarf etmek durumunda. Söz konusu sektörler birkaç yýl içinde büyük ölçekli yabancý yatýrýmcý çekerek muazzam bir dönüþüm yaþadýlar. O nedenle, markalý yabancý turizm yatýrýmcýlarýnýn da böylesi bir dönüþtürme potansiyeli mevcut. Koray Yetik, Türkiye turizminde markalaþma oranýnýn yüzde 10 düzeyinde olduðunu ifade ediyor ve yaþanan dönemin yabancý markalarla anlaþma yapmak için uygun olduðunu belirtiyor. Öte yandan, yatýrýmcýlarýn sýfýr emiþ -yonlu otel trendine uygun oteller yapma konusunu ciddi biçimde düþünmeleri gerekiyor. Ekolojik sertifikalý turizm tesisleri ve uluslararasý ekolojik etiket / sertifika kazanmýþ otel olma giriþimlerinin giderek sýklaþmasý gerekiyor. Mevcut yatýrýmlarýn yeþil turizme uygun olarak yeniden düzenlenmesi, rehabilite edilmesinin yaný sýra, yeni yatýrýmlarýn tamamen temiz teknolojilerle donatýlmasý gerekli. Yeþil turizme yönelik olarak, Antalya gibi önemli turizm bölgelerinde master planlarýnýn hazýrlanmasý da bir zorunluluk olarak önümüzde duruyor. Ne var ki, sürdürülebilir turizm konusunda ciddi eleþtiriler de yok deðil.

Ýlk 10'da Rixos ataðý
Turkishtime Turizm 250 listesinin ilk 10'unda yer alan yatýrýmcýlarýn sýralamasýnda bir tane haricinde çok büyük bir deðiþiklik bulunmuyor. Birinci yine son yýllarda olduðu gibi Mehmet Nazif Ünal, ikinci sýradaki Fethi Vehbi Özkoç onu yakýndan takip ediyor. Asýl atak 2008'de 27'inci sýrada bulunan, fakat bu yýl satýn aldýðý otellerle beþinci sýraya yükselen Fine Group'un yönetim kurulu baþkaný Fettah Tamince'den geliyor. Tamince'nin yatak sayýsý bir yýl içinde neredeyse üç misline çýktý. Listenin üst sýralarýnda bulunan neredeyse bütün isimlerin yatak sayýlarýnda küçük artýþlar ve azalýþlar söz konusu. Artýþlar yeni otel yerine mevcut tesislerin yatak kapasitelerinin artýrýlmasý ile elde edilmiþ.

Listenin asýl hareketli kýsmýný biraz daha aþaðýlardaki yatýrýmcýlar oluþturuyor. Þžehir otelciliði konusunda getirdiði iki yabancý marka ile büyük bir atak içinde bulunan Afken, geçtiðimiz yýl dört yeni otel açtý. Gelecek yýllarda Akfen'i daha da yukarlarda göreceðiz. Dedeman ise, yeni bir strateji benimsemiþ görünüyor. Kendi markasýný kendi otellerinin yaný sýra iþletmeci olarak devraldýðý otellere de taþýyor. Anemon Otelleri'nin sahibi Oðuz Akçura, Amara Otelleri'nin sahibi Levent Aydýn, National Otelleri'nin sahibi Erdal Danyal önümüzdeki yýllarda listenin üst sýralarýný ataklarýyla zorlamaya aday isimler olarak göze çarpýyor.

Yeni kavram, zincir konsept oteller
2009 yýlýnda yapýlan yatýrýmlarda geleceðe iliþkin izlenecek bir ipucu var: Zincir konsept oteller. Bir süre sonra ayný yatýrýmcýnýn her biri farklý zincir konsept otellerini görebiliriz. Bu konuda en iddialý isim Amara Otelleri'nin sahibi Levent Aydýn. Alkan Group altýnda faaliyet gösteren yatýrýmcý, hip otel kavramýný turizm bölgelerine taþýmaya kararlý. Daha birkaç hafta önce ünlü turizmci Vural Öger'in de Marina Vista markalý konsept otelini zincir haline getireceði haberleri çýktý. Öger'in Bodrum'dan çýkan markasýný Ege'nin kuzeyine kadar yayacaðý konuþuluyor. Nasýl Antalya beþ yýldýzlý kitlesel otellerin mekaný ise, Bodrum'dan baþlayarak Ege Bölgesi'nin de lüks konsept oteller cenneti olarak konumlandýrýlabileceði sýklýkla konuþuluyor.
Serkan Bayar - Esra Kýzýltan / Turkishtime