Yıllardır hemen tüm kentlerimizde ve köylerimizde önü alınamaz bir "kayırma"yla inÅ?a edilen "çirkin"lik abidesi camiler için sayısız eleÅ?tiri yazıldı, tepki dile getirildi...

Bu serzeniÅ?lerin hemen tümü imardan ve camilerden sorumlu kesimlerin bir kulaÄ?ından girip öbür kulaÄ?ından çıkarken Diyanet İÅ?leri'nin "tip cami projeleri" de tarihsel kültürümüze yakıÅ?ır düzeyde "çaÄ?daÅ?" sonuçların alınmasını saÄ?layamadı.

Kimi yeni camilerde, özellikle yaptıranların duyarlılıÄ?ı sayesinde "mimar"a tasarlatılan ve mimarının da "sanat'çılıÄ?ını yansıttıÄ?ı örnekler ise "genel"i etkilemediÄ?i gibi zaten çok az...

Peki, ne yapmalı; bugünün camilerini de geçmiÅ?teki gibi özenli ve mimarca gerçekleÅ?tirecek bir anlayıÅ?ı ülkeye nasıl kazandırmalı?

Soruyu ortak bir duyarlılık içinde "dert" edinen Kayseri BüyükÅ?ehir Belediyesi ve Tarihi Kentler BirliÄ?i BaÅ?kanı Mehmet Ã?zhaseki ile Mimarlar Odası Kayseri Şubesi BaÅ?kanı Hakan MahiroÄ?lu, yeni camilerimizin bundan böyle "tarihimize yakıÅ?ır bir çaÄ?daÅ? uygarlık" düzeyini yakalayabilmeleri için öncelikle mimarların düÅ?üncelerini geliÅ?tirmeye önder oldular.

Her 8-9 Nisan'da, yani 1588'de 98 yaÅ?ındayken yaÅ?ama veda ettiÄ?i günde anılan Mimar Sinan için bu yıl düzenlenen etkinliklere "ulusal" bir "fikir" yarıÅ?ması da ekleyerek, "hemÅ?eri"leri Koca Usta'nın kemiklerini sızlatan yeni cami tiplerinden kurtulmamızı baÅ?latabilecek önemli bir baÅ?langıç yarattılar.

Prof. Dr. Zekai Görgülü'nün baÅ?kanlıÄ?ında Nevzat Sayın, Cem Altınöz, Ahmet Tahir Gül ve Yener TorunoÄ?-lu'ndan oluÅ?an bir seçici kurulla ilan edilen "Büyük Usta Mimar Sinan'ın Anısına Cami Mimarisi Ã?zerine Fikir YarıÅ?ması"nın amacı ve konusu özetle Å?öyleydi: "... cami konusunu kendi özgün koÅ?ulları içinde tartıÅ?maya açmak ve bu konudaki pırıltılı düÅ?üncelerin yapısal ipuçlarına ulaÅ?mak. Bu amaçla 500 kiÅ?ilik kapalı ibadet mekânına sahip bir caminin hangi yapısal ve iÅ?levsel eklerle ele alınacaÄ?ı yarıÅ?macılara bırakılmıÅ?tır." 

Bu amaç  doÄ?rultusunda ülke düzeyinde tam 250 mimarlık bürosundan belki de bine yakın mimarımız "geçmiÅ?imize yakıÅ?ır çaÄ?daÅ? camilerimiz"in nasıl olması gerektiÄ?i yönünde fikirlerini belirlerken Belediye BaÅ?kanı da Å?unu söylüyordu: "OlaÄ?anüstü geleneksel örneklerin olduÄ?u bir coÄ?rafyada günümüz camilerinin büyük çoÄ?unluÄ?unda gözlenen durum, en hafif deyimiyle iç karartıcıdır. Bunu aÅ?mamız tarihsel sorumluluÄ?umuzdur."

Benzer Å?ekilde, Oda BaÅ?kanı MahiroÄ?lu ise yarıÅ?manın önemini Å?öyle açıkladı: "Hepimizi üzen mimarlık yoksunu cami salgınına karÅ?ı, baÅ?ta yaptıranlar ve izin verenler olmak üzere herkesi düÅ?ünmeye yöneltecek bir yarıÅ?manın mimarlar arasında düzenlenmesi, mesleÄ?in toplumsal yükümlülüÄ?ü açısından da özel deÄ?er taÅ?ıyor..."

Seçici Kurul BaÅ?kanı Prof. Dr. Görgülü ise yarıÅ?maya yüksek düzeyde katılımın nedeni olarak, bugünden yarına miras kalacak cami mimarisindeki mesleki ve toplumsal özlemin büyüklüÄ?ünü gösterirken; sonuçlann genel deÄ?erlendirmesi için Å?unları vurguladı: "Belli bir arsaya ya da yere baÄ?lı kalınmaksızın, genel olarak 'bugüne ait' cami mimarisinin temel ilkelerini belirlemeye dönük bir fikir yarıÅ?ması elbette ki örnek proje elde etmek için deÄ?ildir... Bu nedenle en baÅ?arılı gördüÄ?ümüz 6 çalıÅ?ma ve genelde sergilemeye deÄ?er bulunanların tümü, ilgili kurumların ve cami yaptırmak isteyen herkesin, öncelikle bir mimarla anlaÅ?malarından sonra izlenecek tasarım anlayıÅ?ında yol gösterici rehber niteliÄ?indedir."

Sonuçlar sergileniyor

YarıÅ?mada "en baÅ?arılı" bulunan mimari fikirler arasında 6 "eÅ?deÄ?er" ödülü kazanan gruplar ve mimarları Å?unlar:

Mimar Cem İlhan (İTÃ?-Ekip Temsilcisi), Mimar Tülin Hadi (İTÃ?), Türkan Kahveci (YTÃ?j, yardımcı ekip: iç Mimar AydoÄ?an Ozsoy (BahçeÅ?ehir Ã?niv.)
Mimar Didem DurakbaÅ?a Tümen (Viyana TÃ?Y-Ekip Temsilcisi)
Mimar Bahadır Altın kaynak (Erciyes Ã?niv.-Ekip Temsilcisi), Mimar Tevfik Aydın (Erciyes Univ.), yardımcı ekip: Mimar Zeliha Kaya (Erciyes Ã?niv.) 
Mimar Kutlu Bal (Gazi Ã?niv.- Ekip Temsilcisi), Mimar Hakan Evkaya (Gazi Ã?niv.)
Mimar İbrahim Eyüp (YTÃ?-Ekip Temsilcisi), yardımcı ekip: Mimar Olcay Ovalı Eyüp (YTÃ?)
Mimar Ã?zgür KarakaÅ? (ODTÃ?-Ekip Temsilcisi)

YarıÅ?maya katılarak ilk elemeyi geçen yaklaÅ?ık 100 proje bir kitapta toplanırken aynı projelerden oluÅ?an sergi de Mimarlar Odası Å?ubelerinin bulunduÄ?u kentleri dolaÅ?maya baÅ?lıyor... Seçici kurulun deÄ?erlendirme notlan ve seçim gerekçeleri ile yarıÅ?maya sunulan projeler ise Mimarlar Odası Kayseri Şubesi'nin ve Kayseri BüyükÅ?ehir Belediyesi'nin internet sitesinden incelenebiliyor.

(Cami YarıÅ?ması, Prof. Dr. Zekai Görgülü ve Oda BaÅ?kanı Hakan MahiroÄ?lu'nun katılımıyla 22 Mayıs 2010 Cumartesi gecesi 23.00'te Kanal B'de-ki imar Dosyası'nda)
Cumhuriyet /Oktay Ekinci