Modern ekonomilerin lokomotifi konumundaki Organize Sanayi Bölgeleri (OSB), artık Türkiye de de sanayi yatırımlarının tek adresi olmaya baÅ?ladı. Bugün Türkiye genelindeki OSB lerin önemli bir kısmı dolu. Fakat yatırım için boÅ? parsellerin bulunduÄ?u yerler de var. Global kriz psikolojisinin yavaÅ? yavaÅ? daÄ?ıldıÄ?ı bu dönemde yeni yatırımlarını realize etmek üzere yer arayanlar için araÅ?tırdık ve Türkiye'nin deÄ?iÅ?ik bölgelerindeki 63 OSB de tam 1300 fabrika yapmaya uygun arsanın bulunduÄ?unu öÄ?rendik. Fiyatlarından enerji olanaklarına hammadde kaynakları ve pazara yakınlıklarına kadar birçok açıdan deÄ?erlendirdiÄ?imiz bu arsaların satıÅ?ı, OSB yönetimlerince taksitli satıÅ?tan aidat indirimine kadar birçok avantajla yapılıyor.

Türkiye ekonomisinin yaklaÅ?ık yüzde 95'i küçük ve orta ölçekli iÅ?letmelere (KOBİ) dayanıyor. Bu iÅ?letmelerin büyük kısmı geçmiÅ?te kentlerin dar sokaklarında küçük atölye denilebilecek büyüklükteki yerlerde faaliyet gösterirken 1980'li yıllarda gerçek anlamda organize sanayi bölgelerinin (OSB) yaygınlaÅ?ması ile birlikte bu bölgelerde faaliyet gösterir hale geldiler.

Piyasa koÅ?ullarına göre dah düÅ?ük maliyetli altyapı, elektrik, su, doÄ?algaz, ulaÅ?ım olanakları sunan OSB'ler hammadde kaynaklarını ve pazar olanaklarını da sunarak yatırımcıların iÅ?lerini daha da kolaylaÅ?tırıyorlar.
İkitelli OSB: 37 İzmir KemalpaÅ?a OSB: 1 i Sekerpınar OSB: 10 Tuzla Mermerciler OSB: 2 Bursa OSB: 4 Kırklareli OSB: 3
OSB'lerin sundukları olanakların üretim kalitesini ve verimliliÄ?i artırdıÄ?ını gören üreticiler, bu bölgelere yatırım yapmaya baÅ?ladılar. İÅ?lerinin artması ile elde ettikleri kazançları da yatırımlarını büyütmekte kullandılar.

Ekonomist dergisi olarak Türkiye genelindeki OSB'lerde yatırımcılara sunulan olanakları ve hangi bölgelerde ne kadar fiyata sanayi parseli bulunduÄ?unu araÅ?tırdık.
Türkiye genelindeki tüm organize sanayi bölgelerinin (OSB) ele alındıÄ?ı araÅ?tırmamızda; teÅ?vik kapsamında kaçın ¬cı bölgede oldukları, enerji olanakları, altyapı olanakları, ulaÅ?ım olanakları, boÅ? parsel duru-metrekare fiyatları, hammadde kaynakları ve bulundukları ilin pazar yapısı gibi kriterler ile yatırımcıya sundukları olanakları ortaya koyduk. AraÅ?tırmamızın sonuçları, 63 OBS' de bin 300 parselin yatırımcı beklediÄ?ini ortaya koydu.

258 OSB var
Sanayı ve Ticaret BakanlıÄ?ı verilerine göre, bugün Türkiye'deki OSB sayısı 258'e ulaÅ?mıÅ? bulunuyor. Faaliyette olanlarının sayısının ise 144. Geriye kalanların ie kamulaÅ?tırma ve arsa seçimi süreçleri ile alt yapı çalıÅ?maları sürüyor. Faaliyetleri süren OSB'ler içinde deri, mermer, hayvan ve çiçekcilil gibi konularla ihtisaslaÅ?an OSB sayısı 24'e ulaÅ?ıyor.
Doluluk oranı yüzde 77,9 olan OSB'lerin toplam alanları 67 bin 200 hektar. Toplam parsel sayısı da 44 bin 894'e ulaÅ?mıÅ? durumda. Bu parsellerinde 32 bin 135'i tahsis edilmiÅ?.
En fazla OSB bulunan illerin baÅ?ında 18 OSB ile İzmir geliyor. o'nu 13 OsB ile Bursa izliyor. OSB'lerin Türkiye genelinde yarattıÄ?ı toplam istihdam ise 1 milyon kiÅ?iye ulaÅ?ıyor.
Gebze OSB, Ã?erkezköy OSB, İzmir Atatürk OSB,Kayseri OSB ve Bursa OSB, OSB'ler liginde ilk 5 de yer alıyor.
Bu OSB'leri ilk beÅ?e sokan unsur ise yapılan yerli-yabancı yatırımların büyüklüÄ?ü, alansal büyüklükleri ve yarattıkları önemli ticaret hacimleri oluyor.
Bu OSB'ler tek baÅ?larına 4 milyar dolara kadar ulaÅ?an ihracatları, yarattıkları 10-15 biner kiÅ?ilik istihdamları ile de Türkiye'deki birçok kenti geride bırakıyor.
 
OSB'lere özel teÅ?vik yolda
Türkiye genelindeki organize sanayi bölgelerini canlandırmak ve doluluk oranını artırmak için Sanayi ve Ticaret BaÅ?kanlıÄ?ı geniÅ? çaplı bir çalıÅ?ma baÅ?lattı. Geçtimiz haftalarda Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün tarafından da müjdelenen bu çalıÅ?ma, OSB sisteminde reform düzeyinde deÄ?iÅ?iklikler içeriyor.
Sanayi BakanlıÄ?ı'nda adını vermek istemeyen bir bürokrat, Türkiye'de dünyanın hiçbir ülkesinde olmadıÄ?ı kadar atıl OSB ve sanayi parseli olduÄ?unu söylüyor. Bu yetkili, OSB'lere özel yeni bir teÅ?vik yasası üzerinde yapılan çalıÅ?maların bitme aÅ?amasında olduÄ?unada dikkat çekiyor.
Ã?alıÅ?malar kapsamında, OSB'lerde yatırımı bulunan sanayicileride kapsayan ve ücretsiz arsa tahsislerini içeren bir taslak oluÅ?turduÄ?unuda belirtiyor. TaslaÄ?ın yasalaÅ?ması ile birlikte OSB'lere yapılan yatırımların diÄ?er bölgelere göre çok cazip hale gelmesi bekleniyor.

300 bin kiÅ?iye istihdam
Ã?niversiteler, belediyeler, sivil toplum kuruluÅ?ları ve OBS'lerden oluÅ?an 684 adet kurum ve kuruluÅ?la birlikte hazırlanan yeni OSB kanun tasarısında son aÅ?amaya gelindi. 300 bin kiÅ?iye istihdam saÄ?lamayı hedefleyen bu çalıÅ?manın ilk ayrıntısına ie Ekonomist Dergisi ulaÅ?tı.
OBS yatırımcılarına özel teÅ?vik paketinin ilk ayrıntıları Å?öyle:
OSB'lerde yatırımcıya gündelik iÅ?ler tek bir merkezden yönetilecek, yatırımcıya yönelik bedelsiz arazi verilecek, ancak 6 ay içinde yatırıma baÅ?layan firmaların elinden arazileri geri alınabilecek, en son 2008'de deÄ?iÅ?tirilen OSB Kanunu yeniden ele alınacak, teÅ?vik ve muafiyet ile ilgili yeni düzenleme yapılacak, yönetim sorunları çözülecek.
Bürokrasi yerine sanayiciler OSB yönetiminde etkin olacak, üretim durumuna göre vergi indirimleri yapılacak, enerji avantajları tüm OSB'lerde en az yüzde 25 düzeyine çekilecek, OSB'lerin içinde küçük sanayi siteleri yer alacak, mevzuat ile ilgili sorunlar çözülecek, altyapı so ¬runları için özel bir kredi sistemi getirilecek.

Dördüncüyü kuranlar var
OSB'lere yatırım yapan üreticiler bu bölgelerdeki koÅ?ulların üretim kalitesini ve verimliliÄ?i artırdıÄ?ını, daha saÄ?lıklı koÅ?ullarda üretim imkanı yaratıldıÄ?ını gördüler. Talep arttıkça, il ¬lerin sanayi bölge müdürlükleri ile valiliklerin, belediyelerin ve kent ekonomisinin önde gelen sivil toplum örgütlerinin ortaklaÅ?a yürüttükleri çalıÅ?malarla her ilin kendi organize sanayi bölgesi oluÅ?turulmaya baÅ?landı.
Bazı kentlerde OSB'lere o kadar çok talep oldu ki, birinci ikinci hatta üçüncü sanayi bölgeleri dahi yetmez oldu. Bugün Gaziantep, Kayseri, Denizli gibi hızlı geliÅ?en kentlerdeki organize sanayi bölgeleri sayısı giderek artıyor. Ekonomi de bundan olumlu etkileniyor.

Planlı kalkınmanın lokomotifi
Türkive'nin son 20 nida gerçekleÅ?tirdiÄ?i atılımın altında kuskusuz bu sanavi bölgelerinde yapılan vaunmlann. gerçekleÅ?en üretimlerin ve dünyava ihraç edilen sansız ürünün çok büyük katkısı var.
Türkiye'de 1960 vılında baÅ?latan planlı kalkınma döneminde, sanayinin 'lokomotif sektör olduÄ?u saptanıp geliÅ?mesi için uzun vadeli hedefler belirlendi. Bu hedefler doÄ?rultusun ¬da; sanayinin geliÅ?tirilmesi amacrda ululamaya konulan pek çok teÅ?vik tedbirlerinden biri olan OSB uygulamalarına, ilk olarak 1962 yılında Bursa OSB'nin kurulmasıvla baÅ?landı. Bunu, diÄ?er illerde kurulan OSB'ler izledi.

Ã?ç tür OSB var
Türkiye'de ilk olarak 2000 vuruda çıkan, 2008'de kısmen deÄ?iÅ?ikliÄ?e uÄ?ratan OSB Kanu ¬nu ile üç tip OSB kurulahirmeâ öngörülüvor. Bunlar; bakanlık kredi desteÄ?i île kurulan OSB'ler, bakanlık kredi desteÄ?inden yaralanmayan OSB'ler ve özel OSB'ler. Avrıca. OSB'ler ya-ürım konularına göre de. kendi içinde 'karma' ve 'ihtisas' olmak üzere ikiye ayrılıyor.
BeÅ?inci BeÅ? Yıllık Kalkınma Planı öngörülen ihtisas OSB'ler de geçtiÄ?irnız yıllarda kubaÅ?landı. Bu doÄ?rultuda önce, istanbul'da deniz kenarındaki yerleÅ?im alanlarının arasında alt yapısı yetersiz olarak kurulan ve çevre kirliliÄ?i yaratan deri fabrika ve atölyeleri, her türlü çevre önleminin alındıÄ?ı, alt yapının saÄ?landıÄ?ı ihtisas deri OSB'lerine taÅ?ındı.

Bir gün içinde ruhsat
Bunu daha sonra, diÄ?er illerde kurulan ihtisas OSB'leri izledi. Bugün Türkiye genelinde, deri, plastik, gıda, mermer, kimya, taÅ?ıt araçları yan sanayi, boya-vernik, taÅ? toprak, kömür ve besi-hayvan gibi pek çok ihtisas OSB'si faaliyet gösteriyor.
2000 yılında çıkan OSB Kanunu ile OSB yönetimlerine pek çok yetkiler verildi. Fabrika inÅ?aatlarının projelendirilmesi ve inÅ?aat için verilecek ruhsatlar OSB yönetimleri tarafından verilir hale geldi. Elektrik, su, doÄ?al gaz, haberleÅ?me gibi tüm alt yapıların üretimi ve daÄ?ıtılması gibi yetkiler, kanunla OSB yönetimlerine tanındı.
Ã?erkezköy OSB Yönetim Kurulu BaÅ?kanı Ã?mer SarıoÄ?lu, bölgelerine yaurım yapmak için gelen yatırımcılara bir gün içinde ruhsat çıkardıklarını böylece yaurımları hızlandırdıklarını söylüyor.

Teknoparklar kuruldu
OSB'lerin içinde üniversite iÅ?birlikleri ile teknopark kurma çalıÅ?maları da yapılıyor. İlk kez, Gebze OSB içinde İsrail -Türk ortaklıÄ?ı ve iki Türk üniversi ¬tesinin de katılımıyla teknopark kuruldu.
Ã?niversite sanayi iÅ?birliÄ?i ile teknopark kurulmasının ikinci örneÄ?i EskiÅ?ehir OSB'de gerçekleÅ?irken, diÄ?er bazı OSB'lerde de benzeri çalıÅ?malar baÅ?latıldı.
Türkiye'de son yıllarda hizmet sektörü dıÅ?ında yatırım yapan yabancı sermayeli Å?irketlerin büyük bir bölümü yatırımlarını organize sanayi bölgelerinde gerçekleÅ?tiriyorlar.
Dünyada ilk olarak Amerika BirleÅ?ik Devletleri'nde ortaya çıkan organize sanayi bölgesi (OSB) düÅ?üncesi, 18'inci yüzyılın sonlarına doÄ?ru uygulanmaya baÅ?landı. 20'nci yüzyılın baÅ?ında ise sanayi ülkelerinde yaygınlaÅ?an OSB, günümüzde tüm dünyada ekonomi dinamiklerinin profesyonel buluÅ?ma noktalarını oluÅ?turuyor. Ã?zellikle Türkiye gibi geliÅ?mekte olan ülkelerde ise global rekabette en büyük tetikleyici unsur durumunda. Ã?ünkü OSB'lerde bulunan iÅ?letmeler enerjiyi yüzde 15 ila 25 arasında daha ucuza kullanabiliyor ve bedelsiz arazi olanaÄ?ından yararlanabiliyor. Ã?zellikle imalat sanayi üretiminin belirli bir yerde toplanmasını saÄ?lıyor ve tüm bölge tüzel bir kiÅ?ilik tarafından temsil edilebiliyor. Ayrıca iÅ?letmelerin altyapı, enerji, ulaÅ?ım, arıtma gibi sorunlarına toplu çözümler su ¬nan OSB'ler, böylece çok daha ucuza hizmet ulaÅ?tırmıÅ? oluyor.

Satılık fabrikalar da var
OSB'lerde sadece arsa satıÅ?ı yapılmıyor. Son dönemde global krizin de etkisi ile bir çok fabrika da satı ¬Å?a çıkmıÅ? durumda.
UlaÅ?abildiÄ?imiz kaynaklardan derlediÄ?imiz bilgilere göre halen Dudulu OSB'de 5, İkitelli OSB'de 37, İzmir KemalpaÅ?a OSB'de 11, Şeker-pınar OSB'de 10, Tuzla Mermerciler OSB'de 2, Bursa OSB'de 4, Kırklareli OSB'de 3, Manisa OSB'de 8, Dilovası OSB'de 4, Ã?erkezköy OSB'de 3, Düzce OSB'de 6, Ã?orlu Deri OSB'de 30 satılık fabrika bulunuyor.
Ancak bazı fabrika sahipleri saüÅ? iÅ?lemlerini derinden götürmeyi tercih ettiÄ?i için bu konuda OSB yönetimleri ile irtibata geçmek gerekiyor.
İkitelli OSB BaÅ?kanı Nuri Konak, İkitelli OSB'nin Å?ehir merkezinde kalması nedeniyle yatırımcı akınına uÄ?radıÄ?ını ve bu nedenle boÅ? arsaların yıllar önce bittiÄ?ini ancak satılık tesis ¬lerin bulunduÄ?unu söylüyor.

İstanbul için yeni planlar
12 milyonu aÅ?an nüfusu ile sınırlarından taÅ?an İstanbul'a yeni bir sa ¬nayi yerleÅ?im planı geliyor. Şehir merkezinin rahatlatılması için İstanbul Sanayi Odası (İSO), İkitelli OSB, Sanayi ve Ticaret BakanlıÄ?ı ile İstanbul BüyükÅ?ehir Belediyesi yeni bir plan hazırladı.
Plana göre Å?ehir içindeki organize sanayi bölgeleri (OSB) ve daÄ?ınık bulunan sanayi tesisleri İstanbul il sınırlarında oluÅ?turulacak yeni yerleÅ?im bölgelerine taÅ?ınacak. Plan çerçevesinde İstan ¬bul sınırlarında iki yeni OSB kurulacak. Yeni OSB'lerin biri Silivri'de diÄ?er ise Kartal'da olacak.

Trakya'ya yatırım yasaÄ?ı
Trakya bölgesi Türkiye'nin en büyük sanayi kenti olan İstanbul'a yakınlıÄ?ı ve Türkiye'nin Avrupa'ya açılan kapısı olması nedeniyle yatırımcıların en cazip yatırım alanlarından biri olarak öne çıkıyor. Ancak Trakya bölgesindeki tarım arazilerinin korunması, Saros Körfezi ile Ergene Nehri'ndeki çevre kirliliÄ?inin önlenmesi amacıyla Avrupa BirliÄ?i nezdin-de sürdürülen görüÅ?melerin ardından Trakya bölgesine yeni yatırım yasaÄ?ı getirildi.
2009 Eylül ayından itibaren getirilen yatırım yasaÄ?ı ile birlikte artık var olan tesisler haricinde OSB'ler dıÅ?ında hiçbir alana sanayi tesisi kurulamayacak. Bu durum da yatırımcıları yatırım yeri arayıÅ?ına sokarken, yatırım yasaÄ?ı bölgedeki Ã?erkezköy ve Ã?orlu Deri OSB'ye yaradı.
Avrupa'ya yakınlıÄ?ı ve nitelikli iÅ?gücü nedeniyle fabrika kurmak için Trakya'ya yönelen iÅ?adamları kendilerine cazip yatırım ve altyapı olanakları sunan bu bölgelere yatırım yapmayı tercih ediyorlar.
Ã?orlu Deri OSB BaÅ?kanı Şinasi GüneÅ?, giriÅ?imcilerden gelen yoÄ?un talep üzerine bölgelerini tüm sektörlere açma çalıÅ?maları yaptıklarını söylüyor.
Ekonomist