En zararlý çýkanlar Japon Yeni cinsinden borçlananlar olurken, Avrupa'daki krizin vurduðu Euro Türkiye'deki en kazançlý çýkýlan dövizle borçlanma türü oldu.
 
Vatandaþýn küresel kriz öncesi deðerli TL'ye güvenerek, döviz cinsinden aldýðý kredilerinde en büyük zararý Japon Yeni yazdýrdý. 2008 yýlýnýn eylül ayýndan bu yana ABD ve Avrupa'nýn krizle sarsýlmasýyla Yen'e olan talep patlayýnca, Japon Yeni Türk Lirasý karþýsýnda da yüzde 55 deðer kazandý. Yen'in düþük, TL'nin deðerli' seyrini koruyacaðýný varsayarak kredisini yen cinsinden alan vatandaþýn, son 2 yýlda yaptýðý tüm ödemeler faize gitti.

Eylül 2008'de aldýðý 100 bin TL karþýlýðý yen   borcunun, bugüne kadar 658 bin yeni anapara, 1.5 milyon yeni faiz olmak üzere  toplam 2.1 milyon yenlik kýsmýný ödeyen 'yenzede', 100 bin TL için aldýðý kredi borcunun tamamýný bugün kapatmak istese 143 bin TL'lik yen daha ödemesi gerekecek.

EN BÜYÜK KORKU; KUR
Üstelik çift dipli resesyon senaryolarýyla dalgalanan piyasalarda döviz kurunun nereye gideceði de en büyük korkularý olmaya devam ediyor. Mortgage ile baþlayan küresel kriz öncesinde bankacýlar ve finançýlarm bile konut kredisi kullanýrken, TL, Euro ve dolarý bir kenara býrakýp, tercihi olmaya baþlayan Ýsviçre Frangý da TL faize gitti.
2008'in eylül ayýnda aldýðý 89 bin Ýsviçre Franklýk kredinin bugüne kadar 7 bin 293 isviçre Frangý ana para, 17 bin 17 isviçre Frangý ise faiz olmak üzere 24 bin 310 frangýný ödeyebilen vatandaþ, bugün kalan borcunu kapatmak istese 132 bin TL'lik ödeme yapmasý gerekiyor.

EN ÞžANLISI EURO'YA GÜVENENLER OLDU

2008'de dövize endeksli kredi kullandýrýlmasýnýn yasaklanmasýna kadar Euro cinsinden tüketici kredisi kullanan vatandaþlar ise en az hasar görenler oldu. Küresel krizden gecikmeli de olsa sert etkilenen
borçlananlar yaradý. 2008'in eylül ayýndan bu yana TL'nin Euro karþýsýndaki deðer kaybý yüzde 10 ile sýnýrlý kalýnca, Euro ile borç ödeyenlerin de eli rahatladý. Söz konusu dönem içinde 4 bin 738 Euro'su ana para 11 bin Euro'su faiz olmak üzere 58 bin Euroluk borç ödemesi yapan vatandaþ, geri kalan borcunu bugün kapatmayý göze alýrsa, 114 bin TL karþýlýðý Euro'ya ihtiyacý var.

DOLAR DA ZARAR ETTÝRDÝ

Dolarda ise tablo Euro kadar iyimser deðil. 2 yýl önce dolar cinsinden tüketici kredisi, kullananlar, þu ana kadar 24 bin dolarlýk ödeme yaptý. 2 yýllýk bu süreçte dolar kurunun yüzde 27'lik artýþý ile zarara uðrayan vatandaþ, 100 bin TL'lik kredi borcunu kapatabilmek için halen 135 bin TL deðerinde dolara ihtiyacý bulunuyor.

DÖVÝZ KREDÝLERÝNÝN YÜZDE 90'l KONUT ALMAK ÝÇÝN KULLANILDI

16 Haziran 2009'de Resmi Gazete'de yayýmlanan 32 Sayýlý Karar'da yapýlan deðiþiklikle tüketicilere (gerçek kiþilere) dövize endeksli kredi kullandýrýlmasý yasaklandý. Büyük bir bölümü dolar ve Euro cinsinden olmak üzere 2007 yýlýnýn baþýnda 1.6 milyar Türk Lirasý olan Türkvatandaþlarýnýn kullanmýþ olduðu dövize endeksli kredi tutarý, 2008 yýlýnýn haziran ayýnda (küresel kriz öncesi) deðerli Türk Lirasý'nýn etkisiyle 2008'in ekim ayýnda 3.9 milyar Türk Lirasý'ný da aþarak en yüksek seviyesine çýktý.

2008 yýlýnýn son çeyreðinde küresel finans krizinin sarsmasýyla, Türk Lirasý'nda görülen deðer kaybý ve dövizdeki yükseliþe, 2009'un haziran ayýnda getirilen yasak eklenince, hýzla gerilemeye baþladý. Bu ayýn baþýnda da 2.4 milyar Türk Lirasý'na kadar düþtü..

Sözkonusu dönem içerisinde vatandaþýn aldýðý dövize endeksli kredilerin yüzde 91 ile en büyük kýsmý konut almak için kullanýlan kredilerden oluþurken, yüzde 7'sini ihtiyaç, yüzde 2'sini ise taþýt kredileri oluþturdu.

Aylýk taksit 1700 TL'yi de geçti

TL'nin yabancý para birimleri karþýsýnda deðerli kalmaya devam edeceðini planlýyarak, kredisini döviz olarak alan vatandaþ aylýk 1045 TL seviyesinde taksit ödeyeceðini düþünürken, dövizdeki dalgalanmayla ayda 1700 TL'yi geçen borç ödemeleriyle karþý karþýya kaldý.

Euro'da aylýk fark 119 TL ile sýnýrlý kaldý

2 yýl önce yen'e güvenip ayda 1045 TL'lik borca giren vatandaþ, þimdi 1615 TL'sini yen'e yatýrmak durumunda kaldý. kurla yatýp kalkar hale gelen döviz kredisi borçlusu, 1171 TL deðerindeki Euro cinsi aylýk taksit ödemesi ise 1290 TL'ye ancak çýktý.
Habertürk-Necdet Çalýþkan