Alt ve orta gelir grubuna özel sektör konut üretebilir

Ülkemizde nüfus artışı, büyük şehirlere göç, depremden zarar gören, eskiyen ve şartnamelere uygun yapılmayan evlerin yenilenme ihtiyacı ve gelir seviyesindeki artış gibi sebeplerle, her yıl 600.000 yeni konuta ihtiyaç oluşuyor. GYODER’in araştırma raporuna göre bu ihtiyaç önümüzdeki 15 yıl boyunca her yıl oluşacak. Talep bu denli yüksek iken, ihtiyaç sahiplerinin sadece %20’lik bir kısmı konut sahibi olabilecek maddi güce sahip. Bu durum, ülkemizdeki konut açığının boyutlarını net bir şekilde ortaya koyuyor.

Özellikle alt gelir düzeyine sahip tüketicilere uygun ürettiği konut projeleri ile, bu gelir grubundaki konut ihtiyacının giderilmesinde TOKİ önemli rol oynuyor. Diğer taraftan, ülkemizde faaliyet gösteren özel sektör firmaları da bu gelir grubuna yönelik konut ihtiyacının giderilmesinde aktif rol oynamak için yeterli donanıma ve iş gücüne sahipler. Fakat bunun için, üretim desteği kapsamında devlet tarafından bazı teşviklerin sağlanması gerekiyor.

Özel sektör firmalarının alt ve orta gelir grubuna yönelik, uygun fiyatlı konut projeleri üretmesi, ancak bu teşvikler ile mümkün olacaktır. Sadece bu projelere özel olarak, vergi, resim ve harçlarda bir takım indirimler uygulanması, özel sektör temsilcilerini de harekete geçirecektir. Orta ve alt gelirlilere yönelik geliştirilecek projelerde, arsa KDV oranı %18’den %1’e indirildiği taktirde, projenin satış fiyatı da düşecektir. Bunun yanı sıra, bu tip projelerin satış sözleşmesinden damga vergisi alınmaması, ruhsat, iskan v.b. harçlarda indirim uygulanması gibi uygulamalar da, özel sektör firmalarının uygun fiyatlı konut projeleri geliştirmesine olanak sağlayacaktır.

Sağlanan teşvikler sadece orta ve alt gelir grubu tüketicilerini ev sahibi yapmakla kalmayacak aynı zamanda konut ediniminin kolaylaşmasıyla konut piyasasının büyümesine de ivme kazandıracaktır.

Öte yandan, konut sektörünün alt sektörlerle beraber ekonomiye katkısının %30 oranında olduğunu da düşünürsek, sektörün büyümesinin; istihdamı da arttıracağı bir gerçektir. Orta ve alt gelir grubuna ait tüketicilerin yasal konut alımı gerçekleştirmesinin kolaylaştığı bir ortamda, yasadışı yapılaşmanın da önüne geçilecek ve ülkemizde şehir planlama adına büyük yol kat edilecektir.  

Tabii ki nitelikli arsa üretimi, konut üretimini destekleyecek en önemli unsur. Yasası hazırlanma aşamasında olmasına rağmen bu aşamada konunun sosyal boyutu nedeniyle özel sektörün “dönüşüm” projelerinde çok aktif olmasını beklemiyoruz. Bu projeler bu aşamada ağırlıklı kamu tarafından, ama yakın gelecekte kamu-özel sektör ortaklığı tarafından gerçekleştirilebilecektir.

Benim de Yönetim Kurulu Üyesi olduğum GYODER, geçtiğimiz aylarda bu önemli konuyu Vergi Konseyi’ne kapsamlı bir rapor halinde sundu. Raporda teşviklerin makro ekonomik dengeleri nasıl etkileyeceğini kantitatif olarak bir fizibilite vasıtasıyla ortaya koyuldu. Bu yöndeki gelişmeleri GYODER ve Soyak olarak, kararlılıkla takip ediyoruz.